WPC\ 2 BPZier 10cpi#|xc,x6X@8;X@Canon LBP 4CALBP4.PRSx  @,0pHX@USUK 3'3'Standard6&6&StandardbBP 4 1ARl 29; ZK#|xCanon LBP 4CALBP4.PRSx  @,0pHX@2fM&&>(Courier 10cpiCourier 10cpi ItalicCourier 10cpi BoldCourier Footnote 16cpiSTYLE1format draft 1 files; check line length F  @YsQD  X  1 2 3 4 5 123456789012345678901234567890123456789012345678901234567 FILE: STYLE0conc0 file format\ <  @IsA>  XX  1 2 3 4 5 1234567891234567891234567891234567891234567891234567 FILE: STYLE2formats conc1 & 2 files for printing`i 3%p3%Standard00/P5300NEPINP52.PRS3%0/P5300XuU "Hj3%Standardformats conc1 & 2 files for  F  @YsQD  hh  XX   (#҇2_J  > @STYLE3formats conc3 file for printingە 3%p3%Standard00/P5300NEPINP52.PRS3%%3%Standardformats conc3 file for prin  hh  X    F  @YsQD  ҇STYLEINDformats .IND files;v 3%p3%Standard00/P5300NEPINP52.PRS3%0/P5300XuU "Hj3%Standardformats conc3 file for prin  hhXX    X h3hЂSTYLE4ndformats for binding printing on A4 sheet papert 3%p3%Standard00/P5300NEPINP52.PRS6&>#6&Standardformats conc3 file for prinJ  F  @YsQD  hh  X   Q$҇MUJDEFormat MUDJEWP5 files for printingYa 3%7T":3%StandardP7NEPINP6.PRS3%7T":3%Standardformats conc3 file for prin{      XX X` hp x (#%'0*,.8135@8:zellikle sa'nn peygamberlerce geleceui bildirilen ve Yahudilerce uzun zamandr beklenen Mesih olduuunu g?stermek ister. Bunun i'in sa'nn geliiyle ger'ekleen  ? peygamberlik s?zlerinden alntlara yer verir1. sa'nn kurtulu  ? mGjdesinin tGm uluslar i'in olduuunu ayrca vurgular2.  ?0  Kitabn i'eriui: Matta, sa'nn soyauac ve douumuna ilikin bilgileri vermekle balar (1:1-2:23). sa'nn vaftiz oluunu ve eytan tarafndan nasl snandun anlattktan sonra O'nun faaliyetlerine ge'er. Kendisine gelen hastalarn tGmGnG  ?P iyiletirdiui baz olaylar kaydeder3; belirli baz hastalar  ? iyiletirmesinden4 ve diuer mucizelerinden5 de s?z eder. Bununla  ? beraber aurlk, sa'nn be temel b?lGmde6 toplanan ?uretisine  ? veriliyor. Bu ?uretinin odaunda G?klerin Egemenliui7 bulunuyor.  ?p G?klerin Egemenliui, ncil'in diuer ksmlarnda Tanr'nn Egemenliui diye de ge'er. sa'nn ilk geliiyle balayan bu Egemenlik, O'nun Kral olarak d?nGGyle tamamlanacak. GGnahlarndan d?nGp sa'y izleyenler, `egemenliuin 'ocuklar' olurlar. Bunlar, sa'nn ?zellikle Daudaki Konuma'da a'kladu yeni yaama 'aurlyorlar (5, 6 ve 7 b?lGmleri). >rneuin, ?n planda bulunmak yerine bakalarna hizmet etmeyi ama'  ? edinmeliler8; g?sterie kaplmadan iyilik yapmallar (6:1-18); baulayc olmallar (18:2135); canlar pahasna da olsa sa'y  ?x izlemeliler9.  sa, s?zleri ile eylemleri arasnda bGyGk uyumsuzluklar olan Yahudi din ?nderlerini iddetle eletirir. Onlar i'in diyor ki, G?klerin Egemenliuinin kapsn insanlarn yGzGne kaparlar; ne  ?! kendileri i'eri girerler, ne de girmek isteyenleri brakrlar 10. Buna karlk sa, douru kiileri deuil, gGnahkrlar 'aurmaya geldi (9:13). sa ayrca 'aun sonu, kendisinin ikinci gelii ve son yarg konusunda a'klamalarda bulunur; izleyicilerinin bGtGn  ?$ bu olaylara hazrlkl olmalar gerektiuini anlatr11. sa'nn  ?% kimliuine gelince, Matta imal ama kesin konuur12. Son b?lGmler sa'nn ?lGmGnG ve diriliini anlatr. Ondan ?nce sa, nasl ?leceuini tekrar tekrar a'klar. Son yemeuinde, Kanm...gGnahlarn baulanmas i'in bir'oklar uuruna aktlan antlama kandr  der (26:28). Uzun zamandan beri onu ?ldGrmeyi tasarlayan Yahudi ?nderlerin eline teslim edilir ve 'armha gerilir. >lGr ve dirilir. Kitap, sa'nn izleyicilerine verdiui GnlG son buyruuuyla noktalanr: G?kte ve yeryGzGnde bGtGn yetki*p-++ bana verildi. Bu nedenle gidin, bGtGn uluslar ?urencilerim olarak yetitirin.   ?X  Ana hatlar:  ?  1:12:23` `  sa'nn douumu ve 'ocukluuu  ? 3:1-4:16` `  sa'nn g?reve hazrlanmas  ? 4:17-1 28:35 sa'nn Celile ve 'evresindeki faaliyetleri  ?x 19:1-20:34 KudGs yolunda  ?@ 21:1-27:66 sa'nn KudGs'te ?uretisini yaymas, tutuklanp 'armha gerilmesi"  ? 28:1-20` `  sa'nn dirilmesi  ?`  Kaynak ayetler:  ?( 1, 2:6,17; 3:3; 4:1516; 8:17; 12:1721; 13:1415,35; 15:78; 21:45,42; 26:31; 27:910"  ? 2, 8:1012; 21:3345; 24:14; 28:1820"  ? 3, 4:2324; 8:16; 9:35; 19:2"  ?H 4, >rn: 17:1417; 20:2934"  ? 5, >rn: 8:2327; 14:1521"  ? 6, 57; 10; 13:152; 18:135; 2325. Bu b?lGmlerin hepsi, sa bu konumasn bitirince...  gibi bir deyimle biter."  ?h 7, 3:12; 4:17,23; 6:1013,33; 9:35; 10:7; 11:1112; 12:28; 13:152; 16:19,28; 18:23-25; 20:116; 22:214; 24:14; 25:146 "  ? 8, 18:15; 20:2128; 23:812"  ? 9, 6:1934; 8:1822; 10:1642; 16:2526; 19:1630"  ? 10, 23:1314; ayrca bkz. 5:20; 15:120; 16:112; 18:3337; 21:2322:46; 23:139"  ? 11, 7:1323; 11:2024; 12:3642; 13:2430,3643; 24:125:46 "  ? 12, 3:17; 9:17; 11:46,27; 13:1617; 14:32; 16:1620,27; 17:17; 26:64; 27:43,54; 28:9"p-++  ? ;+ ? `"CMat 1ă;5a' MATTA ă  ?  a% 1. B?lGm ă  ? ea! sa Mesih'in soyu ă  ?x a#(Luk.3:23-38)ă  ?  1-2brahim oulu, Davut oulu sa Mesih'in soyuyla ilgili kayt ?yledir:  brahim, shak'n babasyd.  shak, Yakup'un babas;  Yakup da Yahuda ve onun kardelerinin babasyd.  ?  3Yahuda, Tamar'dan douan Peres ve Zara'nn babasyd.  Peres, Hesron'un babas;  Hesron da Ram'n babasyd.  ?  4Ram, Aminadab'n babas;  Aminadab, Nahon'un babas;  Nahon ise Salmon'un babasyd.  ?h  5Salmon, Rahav'dan douan Boaz'n babasyd.  Boaz, Rut'tan douan Obed'in babas;  Obed de ay'n babas;  ?  6ay da, kral Davut'un babasyd.  Davut, Uriya'nn karsndan douan SGleyman'n babasyd.  ?P  7SGleyman, Rehavam'n babas;  Rehavam, Abiya'nn babas;  Abiya da Asa'nn babasyd.  ?  8Asa, Yehoafat'n babas;  Yehoafat, Yoram'n babas;  Yoram, Uziya'nn babasyd.  ?  9Uziya, Yotam'n babas;  Yotam, Ahaz'n babas;  Ahaz da Hizkiya'nn babasyd.  ?X  10Hizkiya, Manae'nin babas;  Manae, Amon'un babas;  Amon ise Yoiya'nn babasyd.  ?  11Yoiya, Babil sGrgGnG srasnda douan Yekonya  ve onun kardelerinin babasyd.  ?@  12Yekonya, Babil sGrgGnGnden sonra douan altiyel'in babas;  altiyel ise Zerubabel'in babasyd.  ?  13Zerubabel, Abihud'un babas;  Abihud, Elyakim'in babas;  Elyakim de Azor'un babasyd.  ?(#  14Azor, Sadok'un babas;  Sadok, Ahim'in babas;  Ahim ise Elihud'un babasyd.  ?%  15Elihud, Elazar'n babas;  Elazar, Matan'n babas;  Matan da Yakup'un babasyd.  ?'  16Yakup, Meryem'in kocas Yusuf'un babasyd.  Meryem'den de Mesih denilen sa doudu. h)p-P*P*@@Ԍ ?  17Buna g?re, brahim'den Davut'a kadar toplam on d?rt kuak, Davut'tan Babil sGrgGnGne kadar on d?rt kuak ve Babil sGrgGnGnden Mesih'e kadar da on d?rt kuak ge'ti.  ?  a sa Mesih'in douumu ă  ? a$(Luk.2:1-7)ă  ?x  18sa Mesih'in douumu da ?yle oldu: annesi Meryem, Yusuf'la nianlanmt. Ama evlenip birlemelerinden ?nce Meryem'in Kutsal  ? Ruh'tan gebe kaldu anlald. 19Meryem'in nianls Yusuf, douru bir adam olduuu ve onu herkesin ?nGnde utandrmak  ? istemediui i'in ondan gizlice ayrlmak niyetindeydi. 20Ama b?yle dGGnmesi Gzerine Rab'bin bir meleui ona rGyada g?rGnerek ?yle dedi: Davut oulu Yusuf, Meryem'i kendine e olarak almaktan  ? korkma. &GnkG onun rahminde oluan, Kutsal Ruh'tandr. 21Meryem bir ouul douuracak. Adn sa koyacaksn. &GnkG halkn gGnahlarndan kurtaracak olan O'dur.   ?H  22-23BGtGn bunlar, Rab'bin peygamber aracluyla bildirdiui u s?zGn yerine gelmesi i'in oldu: te, kz gebe kalp bir ouul douuracak. O'nun adn manuel koyacaklar.  manuel, `Tanr bizimle' demektir.  ?h  24Yusuf uyannca Rab'bin meleuinin kendisine buyurduuu gibi  ?0 yapt ve Meryem'i e olarak yanna ald. 25Ne var ki, Meryem oulunu douuruncaya dek Yusuf onunla birlemedi. Douan 'ocuuun adn sa koydu. ;+d ? `"CMat 2ă;  ? a% 2. B?lGm ă  ?  a Yldzbilimcilerin ziyareti ă  ?8  1-2sa, Kral Hirodes'in devrinde Yahudiye'nin Beytlehem kasabasnda douduktan sonra baz yldzbilimciler douudan KudGs'e gelip ?yle dediler: Yahudilerin kral olarak douan 'ocuk  ? nerede? Douuda O'nun yldzn g?rdGk[] ve O'na tapnmaya geldik.   ?   3Kral Hirodes bunu duyunca bGtGn KudGs halkyla birlikte 'ok  ? tedirgin oldu. 4TGm bakhinleri ve ulusun din bilginlerini toplayarak onlara Mesih'in nerede douacaun sordu.  ?x 5 Yahudiye'nin Beytlehem kasabasnda  dediler. &GnkG peygamber aracluyla ?yle yazlmtr:  ?  6`Sen, Yahuda diyarnda olan ey Beytlehem,  Yahuda ?nderleri arasnda hi' de en ?nemsizi deuilsin!  &GnkG benim halkm srail'i gGdecek olan ?nder  senden 'kacaktr.'   ?$  7Bunun Gzerine Hirodes yldzbilimcileri gizlice 'aurp  ?% onlardan yldzn g?rGndGuG an tam olarak ?urendi. 8 Gidin, 'ocuuu dikkatle arayn, bulduuunuz zaman bana haber verin, ben de gelip O'na tapnaym  diyerek onlar Beytlehem'e g?nderdi.  ?'  9Yldzbilimciler, kral dinledikten sonra yola 'ktlar.  ?( Douuda[] g?rmG olduklar yldz onlara yol g?sterdi ve gelip  ?h) 'ocuuun bulunduuu yerin Gzerinde durdu. 10Yldz g?rdGklerindeh)p-P*P*@@  ? olauanGstG bir sevin' duydular. 11Eve girip 'ocuuu annesi Meryem'le birlikte g?rGnce yere kapanarak O'na tapndlar. Hazinelerini a'p O'na armauan olarak altn, tGtsG ve mGr  ?X sundular. 12Sonra Hirodes'in yanna d?nmesinler diye rGyada uyarldklarndan, Glkelerine baka yoldan d?ndGler.  ? Ua# Msr'a ka' ă  ?@  13Yldzbilimciler yola 'ktktan sonra Rab'bin bir meleui Yusuf'a rGyada g?rGndG. Ona, Kalk!  dedi. &ocuuu ve annesini al ve Msr'a ka'. Ben sana haber verinceye dek orada kal. &GnkG Hirodes 'ocuuu ?ldGrmek amacyla onu arayacak.   ?`  14B?ylece Yusuf kalkt, ayn gece 'ocuuu ve annesini alp  ?( Msr'a douru yola 'kt. 15Hirodes'in ?lGmGne dek orada kald. Bu, Rab'bin peygamber aracluyla bildirdiui u s?zGn yerine gelmesi i'in oldu: Oulumu Msr'dan geri 'aurdm.   ?  16Hirodes, yldzbilimciler tarafndan aldatldun g?rGnce bGyGk ?fkeye kapld. Onlardan tam olarak ?urenmi olduuu zamana g?re, Beytlehem ve tGm y?resinde bulunan iki ve daha kG'Gk  ? yataki erkek 'ocuklarn hepsini ?ldGrttG. 17B?ylelikle Yeremya peygamber aracluyla bildirilen u s?z yerine gelmi oldu:  ?0  18 Ramah'ta bir ses duyuldu,  aulay ve ac feryat sesleri!  &ocuklar i'in aulayan Rahel,  teselli edilmek istemiyor.  &GnkG onlar yok artk!   ? a" Nasra'ya d?nG ă  ?p  19-20Hirodes ?ldGkten sonra, Rab'bin bir meleui Msr'da Yusuf'a rGyada g?rGnerek, Kalk!  dedi. &ocuuu ve annesini al, srail diyarna d?n. &GnkG 'ocuuu ?ldGrmek isteyenler ?ldG.   ?  21Bunun Gzerine Yusuf kalkt, 'ocuuu ve annesini alp srail  ? diyarna d?ndG. 22Ama Yahudiye'de Hirodes'in yerine oulu Arhelas'n tahta ge'tiuini duyunca oraya gitmekten korktu. RGyada  ?  aldu buyruua uyarak Celile b?lgesine gitti. 23Oraya varnca Nasra denen kente yerleti. Bu, peygamberler aracluyla bildirilen, O'na Nasral denecektir  s?zGnGn yerine gelmesi i'in oldu. ;'d ? `"CMat 3ă;  ? Ea% 3. B?lGm ă  ?`"  a Yahya'nn ortaya 'k ă  ?(# ua(Mar.1:1-8; Luk.3:1-18; Yu.1:19-28)ă  ?$  1-2O gGnlerde Vaftizci Yahya ortaya 'kt. Yahudiye '?lGnde u 'aurda bulunuyordu: T?vbe edin! G?klerin Egemenliui  ?H& yaklamtr.  3Nitekim Yeaya peygamber aracluyla s?zG edilen kii Yahya'dr. Yeaya ?yle demiti:   &?lde yGkselen ses,  `Rab'bin yolunu hazrlayn,h)p-P*P*@@Ԍ ge'eceui patikalar dGzleyin' diyor.   ?  4Yahya'nn deve tGyGnden giysisi, belinde deriden kuau vard. Tek yediui, 'ekirge ve yaban balyd.  ?   5-6KudGs'Gn, bGtGn Yahudiye'nin ve tGm eria nehri y?resinin halk ona geliyor, gGnahlarn itiraf ediyor, onun tarafndan eria nehrinde vaftiz ediliyordu.  ?x  7Ne var ki, Ferisilerle Sadukilerden bir'ok kiinin vaftiz olmak i'in kendisine geldiuini g?ren Yahya onlara ?yle seslendi: Ey engerekler soyu! Gelecek olan gazaptan ka'manz i'in sizi kim  ? uyard? 8Bundan b?yle t?vbeye yarar meyveler verin. 9Kendi kendinize, `Biz brahim'in soyundanz' diye dGGnmeyin. Ben size unu s?yleyeyim: Tanr, brahim'e u talardan 'ocuk yaratacak  ?( gG'tedir. 10Balta imdiden aua'larn k?kGne dayanmtr. yi  ? meyve vermeyen her aua' kesilip atee atlacak. 11Ger'i ben sizi t?vbe i'in suyla vaftiz ediyorum, ama benden sonra gelen benden daha gG'lGdGr. Ben O'nun 'arklarn 'karmaya bile layk  ?H deuilim. O sizi Kutsal Ruh'la ve atele vaftiz edecek. 12Yabas elindedir. Harman yerini temizleyecek, buudayn toplayp ambara yuacak, saman s?nmeyen atete yakacaktr.   ?h ea! sa vaftiz oluyor ă  ?0 a(Mar.1:9-11; Luk.3:21-22)ă  ?  13Bu srada sa, Yahya tarafndan vaftiz edilmek Gzere  ? Celile'den eria nehrine, Yahya'nn yanna geldi. 14Ne var ki Yahya, Benim senin tarafndan vaftiz edilmem gerekirken sen mi bana geliyorsun?  diyerek O'na engel olmak istedi.  ?  15sa ona u karlu verdi: imdilik buna raz ol! &GnkG douru olan her eyi bu ekilde yerine getirmemiz gerekir.  O zaman Yahya O'nun dediuine raz oldu.  ?8  16sa vaftiz olur olmaz sudan 'kt. O anda g?kler a'ld ve sa, Tanr'nn Ruhunun gGvercin gibi inip Gzerine konduuunu  ? g?rdG. 17G?klerden gelen bir ses de ?yle dedi: Sevgili Oulum budur, O'ndan honudum.  ;'W06\ ? `"CMat 4ă;  ? a% 4. B?lGm ă  ?x Ua# sa snanyor ă  ?@ a(Mar.1:12-13; Luk.4:1-13)ă  Bundan sonra sa, blis'in denemelerinden ge'mek Gzere Ruh  ?! tarafndan '?le g?tGrGldG. 2Krk gGn krk gece oru' tuttuktan  ?`" sonra ackt. 3O zaman Ayartc O'na gelip, Tanr'nn Ouluysan, s?yle de u talar ekmek olsun  dedi.  ?#  4sa ona u karlu verdi: Kutsal Yazlarda, `nsan yalnz ekmekle deuil, Tanr'nn auzndan 'kan her s?zle yaar' diye yazlmtr.   ?H&  5-6Sonra blis O'nu kutsal kente g?tGrdG. Tapnaun tepesine 'karp dedi ki, Tanr'nn Ouluysan, kendini buradan aau at. &GnkG ?yle yazlmtr:  `Tanr, senin i'in meleklerine buyruk verecek.'h)p-P*P*@@Ԍ `Ayaun bir taa 'arpmasn diye  seni elleri Gzerinde tayacaklar.'   ?X  7sa blis'e u karlu verdi: `Tanrn olan Rab'bi snama' diye de yazlmtr.   ?  8blis ayn ekilde sa'y 'ok yGksek bir daua 'karp O'na tGm  ? g?rkemleriyle dGnyann bGtGn Glkelerini g?sterdi. 9 Yere kapanp bana taparsan, bGtGn bunlar sana vereceuim  dedi.  ?@  10sa ona ?yle karlk verdi: &ekil git, eytan! `Tanrn olan Rab'be tap, yalnz O'na kulluk et' diye yazlmtr.   ?  11Bunun Gzerine blis sa'y brakp gitti. Melekler de gelip sa'ya hizmet ettiler.  ?(  a sa MGjde'yi duyurmaya balyor ă  ? a(Mar.1:14-15; Luk.4:14-15)ă  ?  12sa, Yahya'nn tutuklandun duyunca Celile'ye d?ndG.  ?H 13Nasra'dan ayrlarak Zebulun ve Naftali y?resinde, Celile g?lG  ? kysnda bulunan Kefernahum'a gelip yerleti. 14-15Bu, Yeaya peygamber aracluyla bildirilen u s?zGn yerine gelmesi i'in oldu:   Zebulun diyar ve Naftali diyar,  eria nehrinin ?tesinde, deniz taraf,  uluslarn Celilesi!  ?  16Karanlkta yaayan halk,  bGyGk bir k g?rdG.  >lGmGn g?lgelediui diyarda  yaayanlarn Gzerine bir k doudu.   ?p  17O gGnden itibaren sa u 'aurda bulunmaya balad: T?vbe edin! G?klerin Egemenliui yaklat.   ?  a sa ilk ?urencilerini se'iyor ă  ? a(Mar.1:16-20; Luk.5:1-11)ă  ?   18sa, Celile g?lGnGn kysnda gezerken Petrus denen Simun ile kardei Andreya'y g?rdG. Balk' olan bu iki karde g?le au  ? atmaktayd. 19sa onlara, Ardmdan gelin, sizleri insan tutan  ?x balk'lar yapacaum  dedi. 20Onlar da hemen aularn brakp  ?@ O'nun ardndan gittiler. 21Oradan daha ileri giden sa, baka iki kardei, Zebedi'nin ouullar Yakup'la Yuhanna'y g?rdG. Babalar Zebedi'yle birlikte kaykta aularn onaryorlard. sa onlar  ?! 'aurd. 22Onlar da hemen kayu ve babalarn brakp sa'nn ardndan gittiler.  ?#  a sa hastalar iyiletiriyor ă  ?$ a#(Luk.6:17-19)ă  ?H&  23sa, Celile b?lgesinin her tarafn dolat. Buralardaki havralarda ders veriyor, G?ksel Egemenliuin mGjdesini duyuruyor, halk arasnda rastlanan her hastalu, her illeti  ?( iyiletiriyordu. 24O'nun GnG bGtGn Suriye'ye yaylmt. &eit 'eit hastalklara yakalanm, strap i'inde olan, cine tutsak,h)p-P*P*@@ saral, fel'li olanlarn hepsini O'na getirdiler, O da onlar  ? iyiletirdi. 25Celile, Dekapolis, KudGs, Yahudiye ve eria nehrinin ?tesinden gelen bGyGk kalabalklar O'nun ardndan gidiyordu. ;W0<d ? `"CMat 5ă;  ? Ea% 5. B?lGm ă  ?@ a" Ger'ek mutluluk ă  ? a#(Luk.6:20-23)ă  sa kalabalklar g?rGnce daua 'kt. Oturduktan sonra,  ?` ?urencileri yanna geldiler. 2-3Onlara seslenip ?yle ders vermeye balad:   Ne mutlu ruhta yoksul olanlara!  G?klerin Egemenliui onlarndr.  ?H  4Ne mutlu yasl olanlara!  Onlar teselli edilecekler.  ?  5Ne mutlu yumuak huylu olanlara!  Onlar yeryGzGnG miras alacaklar.  ?h  6Ne mutlu douruluua ackp susayanlara!  Onlar doyurulacaklar.  ?  7Ne mutlu merhametli olanlara!  Onlar merhamet bulacaklar.  ?  8Ne mutlu yGreui temiz olanlara!  Onlar Tanr'y g?recekler.  ?  9Ne mutlu bar saulayanlara!  Onlara Tanr ouullar denecek.  ?  10Ne mutlu douruluk uuruna zulGm g?renlere!  G?klerin Egemenliui onlarndr.  ?  11 Bana olan baullunzdan ?tGrG insanlar size s?vGp zulmettikleri, yalan yere size kar her tGrlG k?tG s?zG  ? s?yledikleri zaman ne mutlu size! 12Sevinin, sevin'le coun! &GnkG g?klerdeki ?dGlGnGz bGyGktGr. Sizden ?nce yaam olan peygamberlere de b?yle zulmettiler.  ? a$ Tuz ve k ă  ?x a(Mar.9:50; Luk.14:3435)ă  ?  13 YeryGzGnGn tuzu sizsiniz. Ama tuz tadn yitirirse, ona tekrar nasl tuz tad verilebilir? Artk dar atlp insanlarn ayaklar altnda 'iunenmekten baka bir eye yaramaz.  ?`"  14 DGnyann u sizsiniz. Tepenin Gzerine kurulan kent  ?(# gizlenemez. 15nsanlar da kandil yakp tahl ?l'eui altna koymazlar. Tersine, kandilliue koyarlar; oradan da evdekilerin  ?$ hepsine k verir. 16Sizin unz insanlarn ?nGnde ?yle parlasn ki, iyi ilerinizi g?rerek g?klerde olan Babanz yGceltsinler!  ?' a$ Kutsal Yasa ă  ?h)  17 Kutsal Yasa'y ya da peygamberlerin s?zlerini ge'ersizh)p-P*P*@@ klmak i'in geldiuimi sanmayn. Ben ge'ersiz klmaya deuil,  ? tamamlamaya geldim. 18Size dourusunu s?yleyeyim, g?k ve yer ortadan kalkmadan, her ey ger'eklemeden, Kutsal Yasa'dan ufack  ?X bir harf ya da bir nokta bile eksilmeyecek. 19Bu nedenle, bu buyruklarn en kG'Gklerinden birini kim 'iuner ve bakalarna ?yle yapmay ?uretirse, G?klerin Egemenliuinde en kG'Gk saylacak. Ama bu buyruklar kim yerine getirir ve bakalarna  ?x ?uretirse, G?klerin Egemenliuinde bGyGk saylacak. 20Size unu s?yleyeyim: douruluuunuz din bilginleriyle Ferisilerinkini kat kat amadk'a, G?klerin Egemenliuine asla giremezsiniz!  ? a" >fke ve cinayet ă  ?(  21 Atalarmza, `Adam ?ldGrme. >ldGren, yarglanmay hak  ? edecek' denildiuini duydunuz. 22Ama ben size diyorum ki, kardeine kar ?fkelenen her kii yarglanmay hak edecek. Kim  ? kardeine aaulayc bir s?z[] s?ylerse, YGksek Kurul'un yargsn hak edecek. Kim kardeine ahmak derse, cehennem ateini  ? hak edecek. 23-24Bu yGzden, adaun sunaua getirdiuinde, orada kardeinin sana kar bir ikyeti olduuunu hatrlarsan, adaun orada, sunaun ?nGnde brak, git, ?nce kardeinle bar; sonra  ?h gel, adaun sun. 25Senden davac olanla, daha yoldayken 'abucak anla. Yoksa o seni yargca, yarg' da gardiyana teslim edebilir;  ? sonunda da hapse atlabilirsin. 26Sana dourusunu s?yleyeyim, son  ? kuruu[] ?demedik'e oradan asla 'kamazsn.  ?P a" Zina ve boanma ă  ?  27 `Zina etme' denildiuini duydunuz. 28Ama ben size diyorum ki, bir kadna ehvetle bakan her adam, zaten yGreuinde o kadnla  ?p zina etmitir. 29Euer sau g?zGn seni gGnaha sokarsa, onu 'kar, at. &GnkG vGcudunun bir Gyesinin yok olmas, tGm vGcudunun  ? cehenneme atlmasndan iyidir. 30Euer sau elin seni gGnaha sokarsa, onu kes, at. &GnkG vGcudunun bir Gyesinin yok olmas, tGm vGcudunun cehenneme gitmesinden iyidir.  ?X  31 `Kim karsn boarsa ona bo kudn versin' denilmitir.  ?  32Ama ben size diyorum ki, karsn cinsel ahlakszlktan baka bir nedenle boayan her adam, onu zinaya itmi olur. Boanm bir kadnla evlenen de zina etmi olur.  ?@ Ea% Ant i'mek ă  ?  33 Yine atalarmza, `Yalan yere ant i'me, ama Rab'be i'tiuin  ?! antlar tut' denildiuini duydunuz. 34-35Oysa ben size diyorum ki, hi' ant i'meyin, ne g?k Gzerine  'GnkG oras Tanr'nn tahtdr; ne yer Gzerine  'GnkG oras O'nun ayaklarnn basamaudr; ne de KudGs Gzerine  'GnkG oras BGyGk Kral'n kentidir.  ?$ 36Banzn Gzerine de ant i'meyin. &GnkG sa'nzn tek telini ak  ?% ya da kara edemezsiniz. 37`Evet'iniz evet, `hayr'nz hayr  ?H& olsun. Bundan fazlas eytan'dandr.[]  ?' )a G?ze g?z, die di ă  ?( a#(Luk.6:29-30)ă h) p-P*P*@@Ԍ ?  38 `G?ze g?z, die di' denildiuini duydunuz. 39Ama ben size diyorum ki, k?tGye kar direnmeyin. Sau yanaunza bir tokat  ? atana ?bGr yanaunz da 'evirin. 40Size kar davac olup  ?X mintannz almak isteyene abanz da verin. 41Sizi bin adm yol  ?  yGrGmeye zorlayanla iki bin adm yGrGyGn. 42Sizden bir ey dileyene verin, sizden ?dGn' isteyeni geri 'evirmeyin.  ?x a DGmanlarnz sevin ă  ?@ a (Luk.6:27-28,32-36)ă  ?  43 `Komunu sev, dGmanndan nefret et' denildiuini duydunuz.  ? 44Ama ben size diyorum ki, dGmanlarnz sevin, size zulmedenler  ?` i'in dua edin. 45>yle ki, g?klerde olan Babanzn ouullar olasnz. &GnkG O, gGneini hem k?tGlerin hem de iyilerin Gzerine doudurur. Yaumurunu da hem dourularn hem de eurilerin Gzerine  ? yaudrr. 46Euer yalnz sizi sevenleri severseniz, ne ?dGlGnGz  ? olur? Vergi g?revlileri de ?yle yapmyor mu? 47Yalnz kardelerinize selam verirseniz, fazladan ne yapm olursunuz?  ? Putperestler de ?yle yapmyor mu? 48Bu nedenle, g?ksel Babanz yetkin olduuu gibi, siz de yetkin olun. ;<Pd ? `"CMat 6ă;  ?0 a% 6. B?lGm ă  ? ea! Yoksullara yardm ă  ?P  Dikkat edin! Yapmanz gereken douru ileri[] g?steri i'in insanlarn g?zG ?nGnde yapmayn. >yle yaparsanz, g?klerdeki Babanzdan ?dGl alamazsnz.  ?  2 Bu nedenle, birisine sadaka vereceuiniz zaman bunu ilan etmek i'in ?nGnGzde borazan 'aldrmayn. kiyGzlG kiiler, insanlarn ?vgGsGnG kazanmak i'in havralarda ve sokaklarda b?yle yaparlar.  ? Size dourusunu s?yleyeyim, onlar ?dGllerini almlardr. 3Siz sadaka verdiuiniz zaman, sol eliniz sau elinizin ne yaptun  ? bilmesin. 4>yle ki, verdiuiniz sadaka gizli kalsn. Gizlilik i'inde yaplan g?ren Babanz sizi ?dGllendirecektir.  ? a( Dua ă  ? a#(Luk.11:2-4)ă  ?@  5 Dua ettiuiniz zaman ikiyGzlGler gibi olmayn. Onlar, herkes kendilerini g?rsGn diye havralarda ve caddelerin k?e balarnda dikilip dua etmekten zevk alrlar. Size dourusunu s?yleyeyim,  ?! onlar ?dGllerini almlardr. 6Siz ise, dua edeceuiniz zaman odanza girip kapy ?rtGn ve gizlide olan Babanza dua edin. Gizlilik i'inde yaplan g?ren Babanz sizi ?dGllendirecektir.  ?# 7Dua ettiuinizde, putperestler gibi bo s?zler tekrarlayp durmayn. Onlar, s?z kalabaluyla seslerini duyurabileceklerini  ?% sanrlar. 8Siz onlara benzemeyin! &GnkG Babanz, nelere gereksinmeniz olduuunu daha siz O'ndan dilemeden ?nce bilir.  ?'  9 Bunun i'in siz ?yle dua edin:  `G?klerdeki Babamz,  adn kutsal klnsn.h) p-P*P*@@Ԍ ?  10Egemenliuin gelsin.  G?kte olduuu gibi, yeryGzGnde de  senin istediuin olsun.  ?X  11BugGn bize gGndelik ekmeuimizi ver.  ?   12Bize kar su' ileyenleri bauladumz gibi,  sen de bizim su'larmz baula.  ?  13Ayartlmamza izin verme.  K?tG olandan bizi kurtar.  &GnkG egemenlik, gG' ve yGcelik  ?  sonsuzlara dek senindir. Amin.'[]  ?  14 Bakalarnn su'larn baularsanz, g?ksel Babanz da  ?` sizin su'larnz baular. 15Ama siz bakalarnn su'larn baulamazsanz, Babanz da sizin su'larnz baulamaz.  ? qa' Oru' ă  ?H  16 Oru' tuttuuunuz zaman, ikiyGzlGler gibi surat asmayn. Onlar oru' tuttuklarn insanlara belli etmek i'in kendilerine perian bir g?rGnGm verirler. Size dourusunu s?yleyeyim, onlar ?dGllerini  ? almlardr. 17Siz oru' tuttuuunuz zaman, banza yau sGrGp  ?h yGzGnGzG ykayn. 18>yle ki, insanlara deuil, gizlide olan Babanza oru'lu g?rGnesiniz. Gizlilik i'inde yaplan g?ren Babanz sizi ?dGllendirecektir.  ? a! G?ksel hazineler ă  ?P ma(Luk.12:33-36; 16:13)ă  ?  19 YeryGzGnde kendinize hazineler biriktirmeyin. Burada gGve  ? ve pas onlar yiyip bitirir, hrszlar da girip 'alarlar. 20Bunun yerine kendinize g?kte hazineler biriktirin. Orada ne gGve ne pas  ?8 onlar yiyip bitirir, ne de hrszlar girip 'alar. 21Hazineniz neredeyse, yGreuiniz de orada olacak.  ?  22 Bedenin u g?zdGr. G?zGnGz saulamsa[], tGm bedeniniz  ? aydnlk olur. 23G?zGnGz bozuksa[], tGm bedeniniz karanlk olur. Buna g?re, i'inizdeki `k' karanlksa, ne korkun'tur o karanlk!  ?  24 Hi' kimse iki efendiye kulluk edemez. Ya birinden nefret edip ?bGrGnG sever, ya da birine baulanp ?bGrGnG hor g?rGr. Siz  ?x hem Tanr'ya, hem de paraya[] kulluk edemezsiniz.  ? Ua# Kayglanmayn ă  ? ia"(Luk.12:22-31)ă  ?`"  25 Bu nedenle size unu s?ylGyorum: `Ne yiyip ne i'eceuiz?' diye cannz i'in, ya da `Ne giyeceuiz?' diye bedeniniz i'in kayglanmayn. Can yiyecekten, beden de giyecekten daha ?nemli  ?$ deuil mi? 26G?kte u'an kulara bakn! Ne eker, ne bi'er, ne de ambarlarda yiyecek biriktirirler. G?ksel Babanz yine de onlar  ?H& doyurur. Siz onlardan 'ok daha deuerli deuil misiniz? 27Hangi  ?' biriniz kayglanmakla ?mrGnG bir anlk[] uzatabilir? 28Giyecek konusunda neden kayglanyorsunuz? Kr zambaklarnn nasl  ?( bGyGdGuGne bakn! Ne 'alrlar, ne de iplik euirirler. 29Ama size unu s?yleyeyim, tGm g?rkemine raumen SGleyman bileh) p-P*P*@@  ? bunlardan biri gibi giyinmi deuildi. 30BugGn var olup yarn ocaua atlacak olan kr otunu b?yle giydiren Tanr'nn sizi de giydireceui 'ok daha kesin deuil mi, ey iman kt olanlar?  ?X  31 >yleyse, `Ne yiyeceuiz?' `Ne i'eceuiz?' ya da `Ne  ?  giyeceuiz?' diyerek kayglanmayn. 32Uluslar hep bu eylerin peinden giderler. Oysa g?ksel Babanz tGm bunlar  ? gereksindiuinizi bilir. 33Siz ?nce O'nun egemenliuinin ve O'ndaki douruluuun ardndan gidin, o zaman size tGm bunlar da  ?@ verilecektir. 34O halde yarn i'in kayglanmayn. Yarnn kaygs yarnn olsun. Her gGnGn derdi kendine yeter. ;Pad ? `"CMat 7ă;  ?` Ea% 7. B?lGm ă  ? 9a Bakasn yarglamayn ă  ? a (Luk.6:37-38,41-42)ă  Bakasn yarglamayn ki, siz de yarglanmayasnz.  ? 2Bakasn nasl yarglarsanz, siz de ayn yoldan yarglanacaksnz. Hangi ?l'ekle ?l'erseniz, size de ayn ?l'ek  ? uygulanacak. 3Sen neden kardeinin g?zGndeki '?pG g?rGrsGn de  ?h kendi g?zGndeki merteui farketmezsin? 4Senin g?zGnde mertek varken nasl olur da kardeine, `zin ver de g?zGndeki '?pG  ? 'karaym' dersin? 5Seni ikiyGzlG! >nce kendi g?zGndeki merteui 'kar, o zaman kardeinin g?zGndeki '?pG 'karmak i'in daha iyi g?rGrsGn.  ?P  6 Kutsal olan k?peklere vermeyin. ncilerinizi domuzlarn ?nGne atmayn. Yoksa bunlar ayaklaryla 'iunedikten sonra d?nGp sizi par'alayabilirler.  ?p ea! Tanr'dan dileyin ă  ?8 a#(Luk.11:9-13)ă  ?  7 Dileyin, size verilecek; arayn, bulacaksnz; kapy 'aln,  ? size a'lacaktr. 8&GnkG her dileyen alr, arayan bulur, kapy  ?X 'alana kap a'lr. 9Hanginiz kendisinden ekmek isteyen ouluna  ?  ta verir? 10Ya da balk isterse ona ylan verir? 11Sizler k?tG yGrekli olduuunuz halde 'ocuklarnza gGzel armauanlar vermeyi biliyorsanz, g?klerde olan Babanzn, kendisinden dileyenlere gGzel eyler vereceui 'ok daha kesin deuil mi?  ?@  12 nsanlarn size nasl davranmasn istiyorsanz, siz de onlara ?yle davrann. Kutsal Yasa'nn ve peygamberlerin s?ylediui budur.  ?`" a Dar kap, geni kap ă  ?(# a$(Luk.13:24)ă  ?$  13 Dar kapdan girin. &GnkG kiiyi ykma g?tGren kap geni  ?% ve yol enlidir. Bu kapdan girenler 'oktur. 14Yaama g?tGren kap ise dar, yol da 'etindir. Bu yolu bulanlar azdr.  ?' a" Aua' ve meyvesi ă  ?( a(Mat.12:3335; Luk.6:43-44)ă h) p-P*P*@@Ԍ ?  15 Sahte peygamberlerden saknn! Kuzu postuna bGrGnerek  ? gelirler size, ama ?zde yrtc kurtlardr. 16Onlar meyvelerinden tanyacaksnz. Dikenli bitkilerden GzGm,  ?X devedikenlerinden incir toplanabilir mi? 17Bunun gibi, her iyi  ?  aua' iyi meyve verir, k?tG aua' ise k?tG meyve verir. 18yi aua'  ? k?tG meyve veremez. K?tG aua' da iyi meyve veremez. 19yi meyve  ? vermeyen her aua' kesilip atee atlr. 20B?ylece sahte peygamberleri meyvelerinden tanyacaksnz.  ?@  21 Beni, `Rab! Rab!' diye 'auran herkes G?klerin Egemenliuine girecek deuildir. Ancak g?klerde olan Babamn isteuini yerine  ? getiren girecektir. 22O gGn bir'oklar bana diyecek ki, `Rab! Rab! Biz senin adnla peygamberlik etmedik mi? Senin adnla  ?` cinler kovmadk m? Senin adnla bir'ok mucize yapmadk m?' 23O zaman ben de onlara a'k'a ?yle diyeceuim: `Ben sizi hi' tanmadm. &ekilin ?nGmden, ey k?tGlGk yapanlar!'  ?  a Saulam temel, 'GrGk temel ă  ?H a#(Luk.6:47-49)ă  ?  24 te bu s?zlerimi duyup uygulayan herkes, evini kaya  ? Gzerinde kuran akll adama benzer. 25Yaumur yaum, seller yGkselmi, yeller esmi ve eve saldrm; ama ev yklmam.  ?0 &GnkG kaya Gzerine kurulmutu. 26Bu s?zlerimi duyup da uygulamayan herkes, evini kum Gzerinde kuran budala adama benzer.  ? 27Yaumur yaum, seller yGkselmi, yeller esmi ve eve yGklenmi. Ve ev '?kmG; '?kGG de korkun' olmu.   ?P  28sa konumasn bitirince, halk O'nun ?uretiine ap kald.  ? 29&GnkG onlara kendi din bilginleri gibi deuil, yetkili biri gibi ders veriyordu. ;amd ? `"CMat 8ă;  ?8 a% 8. B?lGm ă  ?  a sa bir cGzamly iyiletiriyor ă  ? a(Mar.1:40-45; Luk.5:12-16)ă  ?   sa daudan inince bGyGk bir kalabalk O'nun ardndan gitti. 2Bu srada cGzaml bir adam yaklap O'nun ?nGnde yere kapanarak, Rab  dedi, euer istersen beni temiz klabilirsin.   ?x  3sa elini uzatp adama dokundu, sterim, temiz ol!  dedi.  ?@ Adam hemen o anda cGzamdan temizlendi. 4Sonra sa adama, Sakn kimseye bir ey s?yleme!  dedi. Git, khine g?rGn ve cGzamdan temizlendiuini herkese kantlamak i'in Musa'nn buyurduuu adau sun.   ?(# a! YGzbann iman ă  ?# a#(Luk.7:1-10)ă  ?%  5-6sa Kefernahum'a varnca bir yGzba O'na gelip, Ya Rab  diye yalvard, fel'li uaum korkun' aclar i'inde evde yatyor.   ?'  7sa, Gelip onu iyiletireceuim  dedi.  ?(  8Ama yGzba, Rab, ben layk deuilim ki, 'atmn altna giresin!  karlun verdi. Sen yeter ki bir s?z s?yle, uaumh) p-P*P*@@  ? iyileir. 9Ben de buyruk altnda bir adamm, benim de buyruuumda askerlerim var. Birine, `Git' derim, gider; bir diuerine, `Gel' derim, gelir; k?leme, `unu yap' derim, yapar.   ?X  10sa, duyduuu bu s?zlere hayran kald. Ardndan gelenlere, Size dourusunu s?yleyeyim  dedi, ben b?yle iman srail'de  ? kimsede g?rmedim. 11Size unu s?yleyeyim, douudan ve batdan bir'ok insan gelecek, G?klerin Egemenliuinde brahim, shak ve  ?x Yakup'la birlikte sofraya oturacaklar. 12Ama bu egemenliuin asl miras'lar darya, karanlua atlacak. Orada aulay ve di  ? gcrts olacaktr.  13Sonra sa yGzbaya, Git, inandun gibi olsun  dedi.  Ve uak o anda iyileti.  ?( Y a sa bir'oklarn iyiletiriyor ă  ? a(Mar.1:29-34; Luk.4:38-41)ă  ?  14sa Petrus'un evine geldiuinde, onun kaynanasnn ateler  ?H i'inde yattun g?rdG. 15sa kadnn eline dokununca atei dGGverdi. Kadn kalkp sa'ya hizmet etmeye balad.  ?  16Akam olunca cine tutsak bir'ok kiiyi kendisine getirdiler. sa onlardaki k?tG ruhlar bir s?zle kovdu, hastalarn hepsini  ?h iyiletirdi. 17Bu, Yeaya peygamber aracluyla bildirilen u s?zGn yerine gelmesi i'in oldu:   Zayflklarmz O kaldrd,  hastalklarmz O yGklendi.   ?  a sa'y izlemenin bedeli ă  ? a#(Luk.9:57-62)ă  ?p  18sa, 'evresindeki kalabalu g?rGnce g?lGn kar yakasna  ?8 ge'ilmesini buyurdu. 19O srada din bilginlerinden biri gelip O'na ?yle dedi: >uretmenim, nereye gidersen, senin ardndan geleceuim.   ?  20sa ona, Tilkilerin ini, g?kte u'an kularn yuvas var, ama nsanoulu'nun ban yaslayacak bir yeri yok  dedi.  ?   21Bir diuer ?urencisi sa'ya, Rab, izin ver de ?nce gidip babam g?meyim  dedi.  ?  22sa ona, Sen ardmdan gel  dedi. >lGleri brak, kendi ?lGlerini kendileri g?msGnler.   ?  a sa frtnay dindiriyor ă  ? a(Mar.4:35-41; Luk.8:22-25)ă  ?`"  23sa kayua binince, ardndan ?urencileri de bindi. 24G?lde anszn bGyGk bir frtna koptu. >yle ki, dalgalar kayun  ?# Gzerinden ayordu. sa ise uykuya dalmt. 25>urenciler gidip O'nu uyandrarak, Rab, kurtar bizi, batyoruz!  dediler.  ?%  26sa, Ey iman kt olanlar, neden korkuyorsunuz?  dedi. Sonra kalkp rGzgr ve g?lG azarlad. Ortalk sGtliman oldu.  ?'  27Hepsi hayret i'inde kald. Bu nasl bir adam ki, rGzgr da g?l de O'nun s?zGnG dinliyor?  dediler.  ?h)  a Cinli iki adamn iyiletirilmesi ăh)p-P*P*@@Ԍ ? a(Mar.5:1-20; Luk.8:26-39)ă  ?  28sa g?lGn kar yakasnda Gadarallarn memleketine vardunda, cine tutsak iki kii mezarlk mauaralardan 'kp O'nu karlad. Bunlar ?yle tehlikeliydi ki, o yoldan kimse  ? ge'emiyordu. 29sa'ya, Ey Tanr'nn Oulu, bizden ne istiyorsun?  diye baurdlar. Buraya, zaman dolmadan bize ikence etmeye mi geldin?   ?@  30Onlardan uzakta otlayan bGyGk bir domuz sGrGsG vard. 31Cinler sa'ya, Bizi kovacaksan, u domuz sGrGsGne g?nder  diye yalvardlar.  ?  32sa onlara, Gidin!  dedi. Cinler de adamlardan 'kp domuzlarn i'ine girdiler. O anda bGtGn sGrG dik yama'tan aau  ?( kouarak g?le atlayp bouuldu. 33Domuzlar gGdenler ise ka'p kente gittiler. Cinli adamlarla ilgili haberleri dahil, olup  ? bitenlerin hepsini anlattlar. 34Bunun Gzerine bGtGn kent halk sa'y karlamaya 'kt. O'nu g?rGnce b?lgelerinden ayrlmas i'in yalvardlar. ;m}d ? `"CMat 9ă;  ? Ea% 9. B?lGm ă  ?0  a Bir fel'linin iyiletirilmesi ă  ? a(Mar.2:1-12; Luk.5:17-26)ă  sa bir kayua binip kar kyya ge'ti ve kendi kentine  ?P gitti. 2Kendisine, ilteye yatrlm fel'li bir adam getirdiler. Onlarn imann g?ren sa fel'liye, Oulum, cesur ol, gGnahlarn bauland  dedi.  ?  3Bunun Gzerine baz din bilginleri i'lerinden, Bu adam Tanr'ya kGfrediyor!  dediler.  ?8  4Onlarn ne dGGndGklerini bilen sa dedi ki, YGreuinizde  ? neden k?tG dGGncelere yer veriyorsunuz? 5Hangisi daha kolay? `GGnahlarn bauland' demek mi, yoksa `Kalk, yGrG' demek mi?  ? 6Ne var ki, nsanoulu'nun yeryGzGnde gGnahlar baulama yetkisine sahip olduuunu bilesiniz diye...  Sonra fel'liye,  ?   Kalk, ilteni topla ve evine git!  dedi. 7Adam da kalkp evine  ? gitti. 8Halk bunu g?rGnce korkuya kapld. nsana b?yle bir yetki veren Tanr'y yGcelttiler.  ?@  a Matta'nn ?urencilere katlmas ă  ? a(Mar.2:13-17; Luk.5:27-32)ă  ?!  9sa oradan ge'erken, vergi toplama kulGbesinde oturan birini g?rdG. Ad Matta olan bu adama, Ardmdan gel  dedi. Adam da kalkp sa'nn ardndan gitti.  ?#  10Sonra sa, Matta'nn evinde sofrada otururken, bir'ok vergi g?revlisi ve gGnahkr bir'ok kii gelip O'nunla ve ?urencileriyle  ?% birlikte oturdu. 11Bunu g?ren Ferisiler, sa'nn ?urencilerine, Sizin ?uretmeniniz neden vergi g?revlileri ve gGnahkrlarla birlikte yemek yiyor?  diye sordular.  ?'  12sa s?ylenenleri iitince ?yle dedi: Saulamlarn deuil,  ?( hastalarn hekime ihtiyac var. 13Gidin de, `Ben kurban deuil, merhamet isterim' s?zGnGn anlamn ?urenin. &GnkG ben douruh)p-P*P*@@ kiileri deuil, gGnahkrlar 'aurmaya geldim.   ? )a Oru'la ilgili soru ă  ?X a(Mar.2:18-22; Luk.5:33-39)ă  ?  14Bu arada Yahya'nn ?urencileri gelip sa'ya, Biz ve Ferisiler oru' tutuyoruz da, senin ?urencilerin ni'in tutmuyor?  diye sordular.  ?@  15sa ?yle karlk verdi: GGvey hl aralarndayken, davetliler yas tutar m hi'? Ama gGveyin aralarndan alnacau  ? gGnler gelecek, onlar ite o zaman oru' tutacaklar. 16Hi' kimse eski bir giysiyi 'ekmemi bir kuma par'asyla yamamaz. &GnkG konulan yama, giysiden kopar ve yrtk daha k?tG duruma gelir.  ?( 17Hi' kimse yeni arab eski tulumlara doldurmaz. Yoksa tulumlar patlar; hem arap d?kGlGr, hem de tulumlar mahvolur. Yeni arap yeni tulumlara doldurulur, b?ylece her ikisi de korunmu olur.   ?H  a Dirilen kz, iyileen kadn ă  ? a(Mar.5:21-43; Luk.8:40-56)ă  ?  18sa onlara bu s?zleri s?ylerken bir havra y?neticisi gelip O'nun ?nGnde yere kapanarak, Kzm az ?nce ?ldG. Ama sen gelip  ?0 elini onun Gzerine koyarsan, dirilecek  dedi. 19sa kalkp ?urencileriyle birlikte adamn ardndan gitti.  ?  20Tam o srada, on iki yldr kanamas olan bir kadn sa'nn  ? arkasndan yetiip giysisinin eteuine dokundu. 21'inden,  ?P  Giysisine bir dokunsam kurtulacaum  diyordu. 22sa arkasna d?nGp onu g?rGnce, Cesur ol, kzm! mann seni kurtard  dedi. Ve kadn o anda iyileti.  ?  23-24sa, y?neticinin evine varp kaval 'alanlarla gGrGltGlG kalabalu g?rGnce, &ekilin!  dedi. Kz ?lmedi, sadece uyuyor.   ?8 Onlar ise kendisiyle alay ettiler. 25Kalabalk dar 'karlnca  ? sa i'eri girip kzn elinden tuttu, kz da ayaua kalkt. 26Bu olayn haberi o y?renin tGmGne yayld.  ?X y a ki k?rle bir dilsizin iyiletirilmesi ă  ?  27sa oradan ayrlrken iki k?r adam, Ey Davut Oulu, halimize  ? ac!  diye feryat ederek O'nun ardndan gittiler. 28sa eve girince iki k?r adam da yanna geldi. Onlara, stediuinizi yapabileceuime inanyor musunuz?  diye sordu.  Adamlar, nanyoruz, ya Rab!  dediler.  ?  29Bunun Gzerine sa k?rlerin g?zlerine dokunarak, mannza  ?! g?re olsun  dedi. 30Ve adamlarn g?zleri a'ld.  sa, Sakn kimse bunu bilmesin  diyerek onlar kesin bir  ?(# ekilde uyard. 31Onlar ise 'kp sa'yla ilgili haberi o y?renin tGmGne yaydlar.  ?$  32Adamlar 'karken sa'ya, cine tutsak dilsiz biri getirildi.  ?% 33Cin kovulunca adamn dili '?zGldG. Halk hayret i'inde, srail'de b?ylesi hi' g?rGlmemitir  diyordu.  ?'  34Ferisiler ise, Cinleri, cinlerin reisinin gGcGyle kovuyor  diyorlard.  ?h) ea! FrGn bol, i'i az ăh)p-P*P*@@Ԍ ? ԙ 35sa tGm kent ve k?yleri dolat. Buralardaki havralarda ders veriyor, G?ksel Egemenliuin mGjdesini duyuruyor, her hastalu,  ? her illeti iyiletiriyordu. 36Kalabalklar g?rGnce onlara acd.  ?X &GnkG 'obansz koyunlar gibi akn ve periandlar. 37O zaman  ?  sa ?urencilerine ?yle dedi: FrGn bol, ama i'i az. 38Bu nedenle GrGnGn sahibi olan Rab'be yalvarn da, GrGnGnG kaldracak i'iler g?ndersin.  <}W6\ ? `B"BMat 10ă<  ?  a$ 10. B?lGm ă  ?  a sa on iki el'isini g?reve g?nderiyor ă  ?`  a(Mar.3:13-19; 6:7-13; Luk.6:12-16; 9:1-6)ă  sa on iki ?urencisini yanna 'aurd; k?tG ruhlar kovmak ve her hastalu, her illeti iyiletirmek Gzere onlara k?tG ruhlar Gzerine yetki verdi.  ?H  2-4Bu on iki el'inin adlar ?yle: birincisi Petrus adyla bilinen Simun, onun kardei Andreya, Zebedi'nin ouullar Yakup ve Yuhanna, Filipus ve Bartalmay, Tomas ve vergi g?revlisi Matta, Alfay oulu Yakup ve Taday, Yurtsever Simun ve sa'y sonradan ele veren Yahuda skariyot.  ?0  5sa Onikileri u buyrukla halkn arasna g?nderdi: Diuer uluslara ait yerlere gitmeyin. Samiriyelilere ait kentlerin de  ? hi'birine uuramayn. 6Bunun yerine, srail halknn kaybolmu  ? koyunlarna gidin. 7Gittiuiniz her yerde G?klerin Egemenliuinin  ?P yaklatun duyurun. 8Hastalar iyiletirin, ?lGleri diriltin, cGzamllar temiz kln, cinleri kovun. Karlksz aldnz,  ? karlksz verin. 9Kuaunza altn, gGmG, ya da bakr para  ? koymayn. 10Yolculuk i'in ne torba, ne yedek mintan, ne 'ark, ne  ?p de deunek aln. &GnkG i'i kendi yiyeceuini hak eder. 11Hangi kent ya da k?ye girerseniz, orada saygdeuer birini arayn ve  ? ayrlncaya dek onunla kaln. 12Onun evine girerken, evdekilere  ? esenlik dileyin. 13Euer o evdekiler buna layksa, dilediuiniz esenlik onlarn Gzerinde kalsn; layk deuillerse, dilediuiniz  ?X esenlik size geri d?nsGn. 14Sizi kabul etmeyen, s?zlerinizi dinlemeyen bir evden ya da bir kentten ayrlrken, ayaklarnzn  ? tozunu silkin. 15Size dourusunu s?yleyeyim, yarg gGnG Sodom ve Gomora diyarnn hali o kentin halinden daha dayanlr olacaktr.  ?@ 9a Gelecekteki skntlar ă  ? a(Mar.13:9-13; Luk.21:12-17)ă  ?!  16 te, kurtlarn arasna koyunlar gibi g?nderiyorum sizi.  ?`" Ylan gibi akll, gGvercin gibi saf olun. 17nsanlardan saknn. Sizi mahkemelere verecekler, havralarnda kam'layacaklar.  ?# 18Hatta benden ?tGrG valilerin ve krallarn ?nGne 'karlacaksnz. B?ylece onlara ve uluslara tanklk  ?% edeceksiniz. 19Sizleri mahkemeye verdikleri zaman, neyi nasl s?yleyeceuinizi dGGnerek kayglanmayn. Ne s?yleyeceuiniz o anda  ?' size bildirilecek. 20&GnkG konuacak olan siz olmayacaksnz, Babanzn Ruhu sizin araclunzla konuacaktr.  ?(  21 Karde kardeini, baba 'ocuuunu ?lGme teslim edecek. &ocuklar anne babalarna ba kaldrp onlar ?ldGrtecekler.h)p-P*P*@@  ? 22Benim admdan ?tGrG herkes sizden nefret edecek. Ama sonuna  ? kadar dayanan kurtulacaktr. 23Bir kentte size zulmettikleri zaman ?tekine ka'n. Size dourusunu s?yleyeyim, nsanoulu gelinceye dek srail'in tGm kentlerini dolam olmayacaksnz.  ?   24 >urenci ?uretmeninden, k?le de efendisinden GstGn deuildir.  ? 25>urencinin ?uretmeni gibi, k?lenin de efendisi gibi olmas yeterlidir. Euer insanlar evin efendisine Beelzebub derlerse, ev halkna daha neler demezler!  ? a" Kimden korkmal ă  ? a#(Luk.12:2-9)ă  ?`  26 Bunun i'in onlardan korkmayn. >rtGlG olup da a'ua 'karlmayacak, gizli olup da bilinmeyecek hi'bir ey yoktur.  ? 27Size karanlkta s?ylediklerimi, siz gGn unda s?yleyin.  ? Kulaunza fsldanan, damlardan duyurun. 28Bedeni ?ldGren, ama can ?ldGrmeye gGcG yetmeyenlerden korkmayn. Hem can hem de  ?H bedeni cehennemde mahvedecek gG'te olan Tanr'dan korkun. 29ki ser'e bir meteliue satlmyor mu? Ama Babanzn oluru olmadan  ? bunlardan bir teki bile yere dGmez. 30Size gelince, banzdaki  ? sa'lar bile tek tek sayldr. 31>yleyse korkmayn, siz bir'ok ser'eden daha deuerlisiniz.  ?0  32 nsanlarn ?nGnde beni a'k'a kabul eden herkesi, ben de  ? g?klerde olan Babamn ?nGnde a'k'a kabul edeceuim. 33nsanlarn ?nGnde beni inkr edeni, ben de g?klerde olan Babamn ?nGnde inkr edeceuim.  ? )a sa'ya layk olmak ă  ? a(Mar.9:41; Luk.12:51-53; 14:26-27)ă  ?p  34 YeryGzGne bar getirmeye geldiuimi sanmayn! Ben bar  ?8 deuil, kl' getirmeye geldim. 35&GnkG ben ouulla babasnn, kzla annesinin, gelinle kaynanasnn arasna ayrlk sokmaya  ? geldim. 36`nsann dGmanlar, kendi ev halk olacaktr.'  ? 37Annesini ya da babasn beni sevdiuinden 'ok seven, bana layk deuildir. Oulunu ya da kzn beni sevdiuinden 'ok seven, bana  ?  layk deuildir. 38&armhn yGklenip ardmdan gelmeyen, bana  ? layk deuildir. 39Cann kurtaran, onu yitirecek. Benim uuruma cann yitiren ise onu kurtaracaktr.  ?x  40 Sizi kabul eden, beni kabul etmi olur. Beni kabul eden de  ?@ beni g?ndereni kabul etmi olur. 41Bir peygamberi, peygamber olduuu i'in kabul eden, peygambere yaraan bir ?dGl alacak. Douru bir adam, douru biri olduuu i'in kabul eden, douru adama yaraan  ?! bir ?dGl alacak. 42Bu sradan kiilerden herhangi birine, ?urencim olduuu i'in bir bardak souuk su bile i'iren, size dourusunu s?yleyeyim, ?dGlsGz kalmayacaktr.  <W6\ ? `B"BMat 11ă<  ?%  a$ 11. B?lGm ă  ?' ua sa ve Vaftizci Yahya ă  ?' a#(Luk.7:18-35)ă  sa, on iki ?urencisine bGtGn bu buyruklar verdikten sonrah)p-P*P*@@ onlarn kentlerinde ders vermek ve Tanr s?zGnG duyurmak Gzere oradan ayrld.  ?  2-3Tutukevinde bulunan Yahya, Mesih'in yaptu ileri duyunca, O'na g?nderdiui ?urencileri aracluyla unu sordu: Gelecek Olan sen misin, yoksa bakasn m bekleyelim?   ?  4sa onlara ?yle karlk verdi: Gidin, iitip g?rdGklerinizi  ? Yahya'ya bildirin. 5K?rlerin g?zleri a'lyor, k?tGrGmler yGrGyor, cGzamllar temiz klnyor, saurlar iitiyor, ?lGler  ?@ diriliyor ve mGjde yoksullara duyuruluyor. 6Benden ?tGrG sendeleyip dGmeyene ne mutlu!   ?  7Yahya'nn ?urencileri ayrlrken sa halka Yahya'dan s?z etmeye balad. &?le ne g?rmeye gittiniz?  dedi. RGzgrda  ?` sallanan bir kam m? 8S?yleyin, ne g?rmeye gittiniz? Zarif giysilere bGrGnmG bir adam m? Oysa zarif giysiler giyenler,  ? krallarn saraylarnda bulunur. 9>yleyse ne g?rmeye gittiniz? Bir peygamber mi? Evet! Ve size unu s?yleyeyim, g?rdGuGnGz kii peygamberden de GstGndGr.  ?  10'Bak, habercimi senin ?nGnden g?nderiyorum;  o ?nden gidip senin yolunu hazrlayacak'  ?h diye yazlm olan s?zler onunla ilgilidir. 11Size dourusunu s?yleyeyim, kadndan douanlar arasnda, Vaftizci Yahya'dan daha GstGn olan ortaya 'kmamtr. Bununla birlikte, G?klerin  ? Egemenliuinde en kG'Gk olan, ondan GstGndGr. 12Vaftizci Yahya'nn ortaya 'ktu gGnden bu yana G?klerin Egemenliui zorlanyor,  ?P zorlu kiiler onu ele ge'irmeye 'alyor[]. 13Yahya'ya dek tGm peygamberlerle Kutsal Yasa, olacaklar ?nceden bildirdiler.  ? 14Euer bunu kabul etmek isterseniz, gelecek olan lyas odur.  ? 15Kulau olan, iitsin!  ?p  16-17 Ben bu kuaun insanlarn neye benzeteyim? &ar meydanlarnda oturup arkadalarna,  `Size kaval 'aldk, oynamadnz;  aut yaktk, d?vGnmediniz'  ?  diye seslenen 'ocuklara benziyorlar. 18Yahya geldiui zaman oru'  ? tutup i'kiden ka'nd, ona `cinli' diyorlar. 19nsanoulu geldiui zaman hem yedi, hem i'ti. Bu kez de diyorlar ki, `u obur ve ayya adama bakn! Vergi g?revlileri ve gGnahkrlarla dost oldu!' Ne var ki bilgelik, ortaya koyduuu ilerle dourulanr.   ? ua T?vbe etmeyen kentler ă  ?! ia"(Luk.10:13-15)ă  ?(#  20-21Sonra sa, mucizelerinin 'ouunu yapm olduuu kentleri, t?vbe etmedikleri i'in ?yle azarlamaya balad: Vay haline, ey Horazin! Vay haline, ey Beytsayda! Sizlerde yaplan mucizeler Sur ve Sayda'da yaplm olsayd, onlar 'oktan 'ulla ?rtGnGp kGl  ?H& i'inde oturarak t?vbe etmi olurlard. 22Size unu s?yleyeyim, yarg gGnG Sur ve Sayda'nn hali sizinkinden daha dayanlr  ?' olacak! 23Ya sen, ey Kefernahum, g?ue mi 'karlacaksn? Hayr, sen ta ?lGler diyarna ineceksin! &GnkG sende yaplan mucizeler Sodom'da yaplm olsayd, o kent bugGne dek ayakta kalrd.h)p-P*P*@@  ? 24Sana unu s?yleyeyim, yarg gGnG Sodom diyarnn hali, seninkinden daha dayanlr olacak!   ?X a! Yorgunlara mGjde ă  ?  ia"(Luk.10:21-22)ă  ?  25sa bundan sonra ?yle dedi: Baba, g?uGn ve yerin Rabbi! Bu ger'ekleri bilge ve akll kiilerden gizleyip kG'Gk 'ocuklara  ?@ a'tun i'in sana Gkrederim. 26Evet Baba, bunun b?yle olmas senin isteuindi.  ?  27 Babam her eyi bana emanet etti. Ouul'u, Baba'dan baka kimse tanmaz. Ouul'dan ve Ouul'un Baba'y tantmay dilediui kiilerden bakas da Baba'y tanmaz.  ?(  28 Ey bGtGn yorgunlar ve yGkG aur olanlar! Bana gelin, ben  ? size huzur veririm. 29Ben yumuak huylu ve al'akg?nGllGyGm. Boyunduruuuma girin ve benden ?urenin, b?ylece canlarnz huzur  ? bulur. 30Boyunduruuum kolay tanr, vereceuim yGk de hafiftir.  <6\ ? `B"BMat 12ă<  ?  a$ 12. B?lGm ă  ?h a! Sept gGnG sorunu ă  ?0 a(Mar.2:23-3:6; Luk.6:1-11)ă  O sralarda, bir Sept gGnG sa ekinler arasndan ge'iyordu. Ackm olan ?urencileri baaklar koparp yemeye baladlar.  ?P 2Bunu g?ren Ferisiler sa'ya, Bak, senin ?urencilerin Sept gGnG yaplmas yasak olan yapyorlar  dediler.  ?  3sa onlara, Davut'un, yanndakilerle birlikte acknca ne  ? yaptun okumadnz m?  diye sordu. 4 Tanr'nn evine girdi, kendisinin ve yanndakilerin yemesi yasak olan, ancak khinlerin  ?8 yiyebileceui adak ekmeklerini yedi. 5Ya da khinlerin her hafta tapnakta Sept gGnGyle ilgili buyruuu 'iunedikleri halde su'lu  ? duruma dGmediklerini Kutsal Yasa'da okumadnz m? 6Size unu  ? s?yleyeyim, burada tapnaktan daha GstGn bir ey var. 7Euer siz, `Ben kurban deuil, merhamet isterim' s?zGnGn anlamn  ?  bilseydiniz, su'suz kiileri yarglamazdnz. 8&GnkG nsanoulu Sept gGnGnGn de Rabbidir.   ?  9sa oradan ayrlp onlarn havrasna gitti. 10Orada eli sakat bir adam vard. sa'y su'lamak amacyla kendisine, Sept gGnG bir hastay iyiletirmek Kutsal Yasa'ya uygun mudur?  diye sordular.  ?  11sa onlara u karlu verdi: Hanginizin bir koyunu olur  ?! da Sept gGnG 'ukura dGerse onu tutup 'karmaz? 12nsan, koyundan ne kadar daha deuerlidir! O halde Sept gGnG iyilik yapmak Yasa'ya uygundur.   ?#  13Sonra adama, Elini uzat  dedi. Adam elini uzatt. Sakat el,  ?$ ?bGrG gibi eski saulam durumuna geliverdi. 14Dar 'kan Ferisiler ise sa'y yok etmek i'in anlatlar.  ?' ua Tanr'nn se'tiui kul ă  ?(  15sa bunu bildiui i'in oradan ayrld. Bir'ok kii O'nun  ?h) ardndan gitti, O da hepsini iyiletirdi. 16Kendisini bakalarnah)p-P*P*@@  ? tantmamalar i'in onlar uyard. 17-18Bu, Yeaya peygamber aracluyla bildirilen u s?zGn yerine gelmesi i'in oldu:   te, benim se'tiuim kulum,  canmn honut olduuu sevgili kulum.  Ruhumu O'nun Gzerine koyacaum,  O da adaleti uluslara ilan edecek.  ?x  19&ekiip baurmayacak,  yollarda kimse O'nun sesini duymayacak.  ?  20Ezilmi kam krmayacak,  tGten fitili s?ndGrmeyecek,  ve sonunda adaleti zafere ulatracak.  ?`  21Uluslar da O'nun adna Gmit baulayacak.   ? a! sa ve Beelzebub ă  ? Qa(Mar.3:20-30; Luk.6:43-45; 11:14-23)ă  ?H  22Daha sonra sa'ya, cine tutsak, k?r ve dilsiz biri getirildi. sa adam iyiletirdi. >yle ki, adamn dili '?zGldG, g?zleri  ? g?rmeye balad. 23BGtGn kalabalk arp kald. Bu, Davut'un Oulu olabilir mi?  diye soruyorlard.  ?h  24Ferisiler bunu duyunca, Bu adam cinleri, ancak cinlerin reisi Beelzebub'un gGcGyle kovuyor  dediler.  ?  25Onlarn ne dGGndGuGnG bilen sa ?yle dedi: Kendi i'inde b?lGnmG olan her Glke ykma uurar. Kendi i'inde b?lGnmG hi'bir  ? kent ya da ev ayakta kalamaz. 26Euer eytan eytan' kovarsa, kendi i'inde b?lGnmG demektir. Bu durumda onun egemenliui nasl  ? ayakta kalabilir? 27Euer ben cinleri Beelzebub'un gGcGyle kovuyorsam, sizin adamlarnz cinleri kimin gGcGyle kovuyorlar?  ? Sizi bu durumda kendi adamlarnz yarglayacak. 28Ama ben cinleri Tanr'nn Ruhuyla kovuyorsam, Tanr'nn Egemenliui Gzerinize gelmi demektir.  ?  29 Bir kimse gG'lG adamn evine girip onun maln nasl 'alabilir? Ancak ?nceden o gG'lG adam baularsa, onun evini soyabilir.  ?X  30 Benden yana olmayan bana kardr. Benimle birlikte  ?  toplamayan dautyor demektir. 31Bunun i'in size diyorum ki, insanlarn ilediui her gGnah, ettiui her kGfGr baulanacak; ama  ? Ruh'a kar yaplan kGfGr baulanmayacak. 32nsanoulu'na kar bir s?z s?yleyen, baulanacak; ama Kutsal Ruh'a kar bir s?z s?yleyen, ne bu 'auda, ne de gelecek 'auda baulanacaktr.  ?  33 Ya auac iyi, meyvesini de iyi sayn; ya da auac k?tG, meyvesini de k?tG sayn. &GnkG her aua' meyvesinden tannr.  ?! 34Sizi engerekler soyu! K?tG olan sizler nasl iyi s?zler  ?`" s?yleyebilirsiniz? &GnkG auz yGrekten taan s?yler. 35yi insan, i'indeki iyilik hazinesinden iyilik, k?tG insan ise  ?# i'indeki k?tGlGk hazinesinden k?tGlGk 'karr. 36Size unu s?yleyeyim, insanlar, s?yleyecekleri her bo s?z i'in yarg  ?% gGnGnde hesap verecekler. 37Kendi s?zlerinizle aklanacak, yine kendi s?zlerinizle su'lu 'karlacaksnz.   ?' )a Yunus'un belirtisi ă  ?( a(Mar.8:11-12; Luk.11:24-26,29-32)ă h)p-P*P*@@Ԍ ?  38Bu arada baz din bilginleri ve Ferisiler s?z alarak ?yle dediler: >uretmenimiz, senden douaGstG bir belirti g?rmek istiyoruz.   ?X  39sa onlara u karlu verdi: K?tG ve vefasz kuak bir belirti istiyor! Ama ona Yunus peygamberin belirtisinden baka  ? bir belirti g?sterilmeyecek. 40Yunus, nasl G' gGn G' gece o koca balun karnnda kaldysa, nsanoulu da G' gGn G' gece yerin  ?x baurnda kalacak. 41Ninova halk, yarg gGnG bu kuakla birlikte kalkp bu kuau yarglayacak. &GnkG Ninovallar, Yunus'un 'aurs Gzerine t?vbe ettiler. Bakn, Yunus'tan daha GstGn olan  ? buradadr. 42GGney Krali'esi, yarg gGnG bu kuakla birlikte kalkp bu kuau yarglayacak. &GnkG krali'e, SGleyman'n bilgece s?zlerini dinlemek i'in dGnyann ta ?bGr ucundan gelmiti. Bakn, SGleyman'dan daha GstGn olan buradadr.  ?  43 K?tG ruh kiinin i'inden 'knca kurak yerlerde dolanp  ? huzur arar, ama bulamaz. 44O zaman, `&ktum eve, kendi evime d?neyim' der. Eve gelince oray bombo, sGpGrGlmG ve dGzeltilmi  ?H bulur. 45Bunun Gzerine gider, yanna kendisinden k?tG yedi ruh daha alr ve eve girip yerleirler. B?ylece o kiinin son durumu ilkinden beter olur. Bu k?tG kuaun bana gelecek olan da budur.   ?0  a sa'nn annesi ve kardeleri ă  ? a(Mar.3:31-35; Luk.8:19-21)ă  ?  46sa hl halka seslenmekteyken, annesiyle kardeleri geldi.  ?P O'nunla konumak isteyerek darda durdular. 47Birisi sa'ya, Bak  dedi, annenle kardelerin darda duruyor, seninle konumak istiyorlar.   ?  48sa, kendisiyle konuana u karlu verdi: Kimdir annem,  ?p kimdir kardelerim?  49Eliyle ?urencilerini g?stererek, te  ?8 annem, ite kardelerim!  dedi. 50 G?klerdeki Babamn isteuini kim yerine getirirse, kardeim, kzkardeim ve annem odur.  <6\ ? `B"BMat 13ă<  ?X  a$ 13. B?lGm ă  ? a! Tohum benzetmesi ă  ? a(Mar.4:1-20; Luk.8:4-15)ă  Ayn gGn sa evden 'kt, gidip g?lGn kysnda oturdu.  ? 2&evresinde ?yle bGyGk bir kalabalk topland ki, kendisi bir  ? kayua binip oturdu. BGtGn kalabalk kyda duruyordu. 3sa onlara benzetmelerle bir'ok ey anlatt. Bakn  dedi, ekincinin  ?`" biri tohum ekmeye 'km. 4Ektiui tohumlardan kimi yol kenarna  ?(# dGmG. Kular gelip bunlar yemi. 5Kimi, toprau az olan kayalk yerlere dGmG. Toprak derin olmadundan hemen  ?$ filizlenmiler. 6Ne var ki, gGne douunca kavrulmular, k?k  ?% salamadklar i'in kuruyup gitmiler. 7Kimi, dikenler arasna  ?H& dGmG. Dikenler bGyGmG, filizleri boumu. 8Kimi ise iyi topraua dGmG. Bazs yGz, bazs altm, bazs da otuz kat GrGn  ?' vermi. 9Kulau olan iitsin!   ?(  10>urencileri gelip sa'ya, Halka neden benzetmelerle sesleniyorsun?  diye sordular.h)p-P*P*@@Ԍ ?  11sa u cevab verdi: G?klerin Egemenliuinin srlarn anlama  ? yeteneui size verildi, ama onlara verilmedi. 12Kimde varsa, ona daha 'ok verilecek ve o bolluk i'inde olacak. Ama kimde yoksa,  ?X kendisinde olan da elinden alnacak. 13Onlara benzetmelerle seslenmemin nedeni budur. &GnkG,  `G?rdGkleri halde g?rmezler.  Duyduklar halde duymaz ve anlamazlar.'  ?  14 Yeaya'nn u peygamberlik s?zG onlarn bu durumunda ger'eklemi oluyor:  `Duyacak duyacak, ama hi' anlamayacaksnz,  bakacak bakacak, ama hi' g?rmeyeceksiniz!  ?  15&GnkG bu halkn yGreui duygusuzlat,  kulaklar aur iitir oldu.  G?zlerini de kapadlar.  >yle ki, g?zleri g?rmesin,  kulaklar iitmesin, yGrekleri anlamasn,  ve bana d?nmesinler.  D?nselerdi, onlar iyiletirirdim.'  ?0  16 Ama ne mutlu size ki, g?zleriniz g?rGyor, kulaklarnz  ? iitiyor! 17Size dourusunu s?yleyeyim, nice peygamberler, nice douru kiiler sizin g?rdGklerinizi g?rmek istediler, ama g?remediler. Sizin iittiklerinizi iitmek istediler, ama iitemediler.  ?  18 imdi ekinciyle ilgili benzetmeyi siz dinleyin. 19Her kim  ? G?ksel Egemenlikle ilgili s?zG iitir de anlamazsa, eytan[] gelir, onun yGreuine ekileni s?ker g?tGrGr. Yol kenarna ekilen  ?p tohum ite budur. 20-21Kayalk yerlere ekilen ise iittiui s?zG hemen sevin'le kabul eden, ama k?k salamadu i'in ancak bir sGre dayanan kiidir. B?yle biri Tanr s?zGnden ?tGrG sknt ya da  ? zulme uuraynca hemen sendeleyip dGer. 22Dikenler arasnda ekilen de udur: s?zG iitir, ama dGnyasal kayglar ve zenginliuin aldatclu s?zG bouar ve GrGn vermesini engeller.  ?  23yi topraua ekilen tohum ise, s?zG iitip anlayan birine benzer. B?ylesi elbette GrGn verir, kimi yGz, kimi altm, kimi de otuz kat.   ?@ a Deliceler benzetmesi ă  ?  24sa onlara baka bir benzetme anlatt: G?klerin Egemenliui,  ?! tarlasna iyi tohum eken adama benzer  dedi. 25 Ne var ki, herkes uyurken, adamn dGman gelmi ve buudayn arasna delice ekip  ?(# gitmi. 26Ekin geliip baak salnca, deliceler de g?rGnmG.  ?#  27 Mal sahibinin k?leleri gelip ona ?yle demiler: `Efendimiz, sen tarlana iyi tohum ekmedin mi? >yleyse delice nereden 'kt?'  ?%  28 O da onlara, `Bunu bir dGman yapmtr' demi.  `Gidip deliceleri toplamamz ister misin?' diye sormu k?leler.  ?'  29 `Hayr' demi. `Deliceleri toplarken belki buuday da  ?( s?kersiniz. 30Ekinin bi'ileceui zamana kadar brakn, ikisi yan yana bGyGsGn. Ekin bi'me zaman gelince orak'lara diyeceuim ki,h)p-P*P*@@ >nce deliceleri toplayn, yaklmak Gzere demet yapn. Buuday ise toplayp ambarma koyun.'   ?X i a Hardal tanesi ve maya benzetmeleri ă  ?  a(Mar.4:30-34; Luk.13:18-21)ă  ?  31sa onlara bir benzetme daha anlatt: G?klerin Egemenliui bir adamn alp tarlasna ektiui hardal tanesine benzer  dedi.  ?@ 32 Hardal tGm tohumlarn en kG'GuG olduuu halde, geliince bah'e bitkilerinin boyunu aar, aua' olur. >yle ki, g?kte u'an kular gelip dallarnda barnr.   ?  33sa onlara baka bir benzetme anlatt: G?klerin Egemenliui,  ?` bir kadnn alp tGm hamuru kabartmak i'in G' ?l'ek[] una kartrdu mayaya benzer.   ?  34sa bGtGn bunlar halka benzetmelerle anlatt. Benzetme  ? kullanmadan onlara hi'bir ey anlatmazd. 35Bu, peygamber aracluyla bildirilen u s?zGn yerine gelmesi i'in oldu:   Auzm benzetmeler anlatarak a'acaum,  dGnyann kuruluundan beri  gizli kalm srlar dile getireceuim.   ?0  a Deliceler benzetmesi a'klanyor ă  ?  36Bundan sonra sa halk brakp eve gitti. >urencileri yanna gelip, Tarladaki delicelerle ilgili benzetmeyi bize a'kla  dediler.  ?  37sa, yi tohumu eken, nsanoulu'dur  diye karlk verdi.  ? 38 Tarla ise dGnyadr. yi tohum, G?ksel Egemenliuin ouullar,  ? deliceler de k?tG olann ouullardr. 39Deliceleri eken dGman, blis'tir. Ekin bi'me zaman, 'aun sonu; orak'lar ise meleklerdir.  ?  40 Deliceler nasl toplanp atete yaklyorsa, 'aun sonunda  ? da b?yle olacak. 41-42nsanoulu meleklerini g?nderecek, onlar da insanlar gGnaha dGGren her eyi, k?tGlGk yapan herkesi O'nun egemenliuinden toplayp kzgn frna atacaklar. Orada aulay  ?  ve di gcrts olacaktr. 43Douru kiiler o zaman Babalarnn egemenliuinde gGne gibi parlayacaklar. Kulau olan iitsin!  ?x  a Define ve inci benzetmeleri ă  ?  44 G?klerin Egemenliui, tarlada sakl bir defineye benzer. Bunu bulan adam yine saklam. Sevin' i'inde gitmi, varn youunu satp o tarlay satn alm.  ?`"  45 Yine G?klerin Egemenliui, gGzel inciler arayan bir tGccara  ?(# benzer. 46TGccar, 'ok deuerli bir inci bulunca gitmi, varn youunu satp o inciyi satn alm.  ?% Ua# Au benzetmesi ă  ?'  47 Yine G?klerin Egemenliui, denize atlan ve her 'eit balu  ?' toplayan bir aua benzer. 48Au dolunca onu kyya 'ekerler. Yere oturup yararl balklar se'er ve kaplara koyarlar, yararsz  ?h) olanlar atarlar. 49-50&aun sonunda da b?yle olacak. Meleklerh)p-P*P*@@ gelip k?tG kiileri dourularn arasndan ayracaklar ve onlar kzgn frna atacaklar. Orada aulay ve di gcrts olacaktr.  ?X  51 BGtGn bunlar anladnz m?  diye sordu sa.  O'na, Evet  karlun verdiler.  ?  52O da onlara, te b?ylece G?klerin Egemenliui i'in euitilmi her din bilgini, hazinesinden hem yeni hem eski deuerler 'karan bir mal sahibine benzer  dedi.  ? a! sa reddediliyor ă  ? a(Mar.6:1-6; Luk.4:16-30)ă  ?`  53sa bGtGn bu benzetmeleri anlattktan sonra oradan ayrld.  ?( 54Kendi memleketine gitti ve oradaki havrada halka ders vermeye balad. Halk ap kalmt. Adamn bu bilgeliui ve mucizeler  ? yaratan gGcG nereden geliyor?  diyorlard. 55 Marangozun oulu deuil mi bu? Annesinin ad Meryem deuil mi? Yakup, Yusuf, Simun  ?H ve Yahuda O'nun kardeleri deuil mi? 56Kzkardelerinin hepsi aramzda yaamyor mu? O halde O'nun bGtGn bu yaptklar nereden  ? geliyor?  57Ve gGcenip O'nu reddettiler.  Ama sa onlara ?yle dedi: Bir peygamber, kendi memleketinden ve evinden baka yerde hor g?rGlmez.   ?0  58manszlklarndan ?tGrG sa orada pek fazla mucize yapmad. <.d ? `B"BMat 14ă<  ?  a$ 14. B?lGm ă  ?  a Yahya peygamberin ?ldGrGlmesi ă  ? a(Mar.6:14-29; Luk.9:7-9)ă  ?p  1-2O gGnlerde sa'yla ilgili haberleri duyan b?lge kral Hirodes, adamlarna, Bu, Vaftizci Yahya'dr  dedi. >lGmden dirilmitir. OlauanGstG gG'lerin O'nda etkin olmasnn nedeni de budur.   ?  3Hirodes, kardei Filipus'un kars Hirodiya yGzGnden Yahya'y  ?X tutuklatm, baulatp zindana attrmt. 4&GnkG Yahya Hirodes'e,  ?   O kadnla evlenmen Kutsal Yasa'ya aykrdr  demiti. 5Hirodes Yahya'y ?ldGrtmek istemi, ama halktan korkmutu. &GnkG halk Yahya'y peygamber sayyordu.  ?x  6-7Hirodes'in douum gGnG enliui srasnda Hirodiya'nn kz ortaya 'kp dans etti. Bu, Hirodes'in ?yle houna gitti ki, ant  ? i'erek kza her ne dilerse vereceuini s?yledi. 8Kz, annesinin kkrtmasyla, Bana imdi, bir tepsi Gzerinde Vaftizci  ?! Yahya'nn ban ver  dedi. 9Kral buna 'ok GzGldGyse de, konuklarnn ?nGnde i'tiui anttan ?tGrG bu dileuin yerine  ?(# getirilmesini buyurdu. 10Adam g?nderip zindanda Yahya'nn ban  ?# kestirdi. 11Bir tepsi Gzerinde getirilen ba gen' kza verildi,  ?$ kz da bunu annesine g?tGrdG. 12Yahya'nn ?urencileri gelip cesedi aldlar ve g?mdGler. Sonra gidip sa'ya haber verdiler.  ?'  a sa be bin kiiyi doyuruyor ă  ?' -a(Mat.6:30-44; Luk.9:10-17; Yu.6:1-14)ă  ?h)  13sa bunu duyunca, tek bana tenha bir yere 'ekilmek Gzereh)p-P*P*@@ bir kaykla oradan ayrld. Bunu ?urenen halk, kentlerden 'kp  ? O'nu yaya olarak izledi. 14sa kayktan inince bGyGk bir kalabalkla karlat. Onlara acd ve hasta olanlarn iyiletirdi.  ?   15Akama douru ?urencileri O'nun yanna gelip dediler ki, Buras ssz bir yer, vakit de artk ge' oldu. Halk salver de k?ylere gidip kendilerine yiyecek alsnlar.   ?x  16sa, Gitmelerine gerek yok, onlara siz yiyecek verin  dedi.  ?@  17>urenciler, Burada be ekmekle iki balktan baka bir eyimiz yok ki  dediler.  ?  18sa, Onlar buraya, bana getirin  dedi. 19Halka 'imenlerin Gzerine oturmalarn buyurduktan sonra, be ekmekle iki balu ald, g?zlerini g?ue dikerek Gkran duasn yapt; sonra ekmekleri b?lGp ?urencilerine verdi, onlar da halka dauttlar.  ? 20Herkes yiyip doyduktan sonra on iki sepet dolusu yemek artu  ? topladlar. 21Yemek yiyenlerin says, kadn ve 'ocuklar hari', yaklak be bin erkekti.  ? 9a sa su GstGnde yGrGyor ă  ? a(Mar.6:45-56; Yu.6:15-21)ă  ?h  22Bundan hemen sonra sa ?urencilerine, kayua binip kendisinden ?nce kar yakaya ge'melerini buyurdu. Bu arada  ? kendisi halk salverecekti. 23Halk salverdikten sonra dua etmek i'in tek bana daua 'kt. Akam olurken orada yalnzd.  ? 24O srada kayk kydan bir hayli uzakta[] dalgalarla bouuuyordu. &GnkG rGzgr kar y?nden esiyordu.  ?  25Sabaha kar[] sa, g?lGn GstGnde yGrGyerek onlara yaklat.  ? 26>urenciler, O'nun g?lGn GstGnde yGrGdGuGnG g?rGnce dehete kapldlar. Bu bir hayalet!  diyerek korkuyla baurtlar.  ?p  27Ama sa hemen onlara seslenerek, Cesur olun! Ben'im, korkmayn!  dedi.  ?  28Petrus buna karlk, Ya Rab  dedi, euer sen isen, buyruk ver de su GstGnde yGrGyerek sana geleyim.   ?  29sa, Gel!  dedi.  Petrus da kayktan indi, su GstGnde yGrGyerek sa'ya yaklat.  ?  30Ama rGzgrn ne kadar gG'lG estiuini g?rGnce korktu, batmaya balad. Rab, beni kurtar!  diye baurd.  ?  31sa hemen elini uzatp onu tuttu. Ona, Ey iman kt adam, neden kukuya dGtGn?  dedi.  ?@  32Onlar kayua bindikten sonra rGzgr dindi. 33Kayktakiler, Sen ger'ekten Tanr'nn Oulusun  diyerek O'na tapndlar.  ?  34Kar yakaya vardklarnda Ginesar'da karaya 'ktlar.  ?! 35Orann halk sa'y tanynca bGtGn y?reye haber salp  ?`" hastalarn hepsini O'na getirdiler. 36Sadece giysisinin eteuine dokunmalarna izin vermesi i'in yalvardlar. Dokunanlarn hepsi de iyileti. <.d ? `B"BMat 15ă<  ?H& Ea% 15. B?lGm ă  ?' 9a nsan kirleten nedir? ă  ?( a#(Mar.7:1-23)ă h)p-P*P*@@Ԍ ?  1-2Bu srada KudGs'ten baz Ferisiler ve din bilginleri sa'ya gelip unu sordular: Senin ?urencilerin neden atalarmzn geleneuine kar geliyorlar? Yemekten ?nce ellerini ykamyorlar.   ?   3sa onlara u karlu verdi: Ya siz, neden geleneuiniz  ? uuruna Tanr buyruuuna kar geliyorsunuz? 4Tanr ?yle buyurdu: `Annene babana sayg g?ster' ve, `Annesine ya da babasna s?ven  ?x mutlaka ?lGmle cezalandrlsn.' 5-6Ama siz, `Her kim anne ya da babasna, benden alacaun tGm maddi yardm Tanr'ya adanmtr derse, artk babasna sayg g?stermek zorunda deuildir' diyorsunuz. B?ylelikle, geleneuiniz uuruna Tanr'nn s?zGnG  ? ge'ersiz klm oluyorsunuz. 7-8Ey ikiyGzlGler! Yeaya'nn sizinle ilgili u peygamberlik s?zG ne dourudur:  `Bu halk dudaklaryla beni sayar,  ama yGrekleri benden uzaktr.  ?  9Bana bouna taparlar.  &GnkG ?urettikleri, sadece insan kurallardr.'   ?  10sa, halk yanna 'aurp onlara, Dinleyin ve unu belleyin   ? dedi. 11 nsan kirleten, auzna giren deuildir. Auzndan 'kandr insan kirleten.   ?0  12Bu srada ?urencileri O'na gelip, Biliyor musun, Ferisiler bu s?zG duyunca gGcendiler  dediler.  ?  13sa u karlu verdi: G?ksel Babamn dikmediui her fidan  ? k?kGnden s?kGlecek. 14Brakn onlar; onlar k?rlerin k?r klavuzlardr. Euer k?r k?re klavuzluk ederse, her ikisi de 'ukura dGer.   ?  15Petrus, Bu benzetmeyi bize a'kla  dedi.  ?  16 Siz de mi hl anlamyorsunuz?  diye sordu sa. 17 Auza giren her eyin mideye indiuini, oradan da ayakyoluna atldun  ?8 bilmiyor musunuz? 18Ne var ki auzdan 'kan, yGrekten  ? kaynaklanr. nsan kirleten de budur. 19&GnkG k?tG dGGnceler, cinayet, zina, cinsel ahlakszlk, hrszlk, yalan tanklk ve  ? iftira hep yGrekten kaynaklanr. 20nsan kirleten bunlardr. Ykanmam ellerle yemek yemek insan kirletmez.   ? ua Kenanl kadnn iman ă  ? a#(Mar.7:24-30)ă  ?@  21sa oradan ayrlp Sur ve Sayda b?lgesine ge'ti. 22O y?reden Kenanl bir kadn sa'ya gelip, Ya Rab, ey Davut Oulu, halime ac! Kzm cine tutsak, 'ok k?tG durumda  diye feryat etti.  ?!  23sa kadna hi'bir karlk vermedi. >urencileri yaklap, Sal unu, gitsin!  diye rica ettiler. Arkamzdan baurp duruyor.   ?#  24sa, Ben yalnz srail halknn kaybolmu koyunlarna g?nderildim  diye cevap verdi.  ?%  25Kadn ise yaklap, Ya Rab, bana yardm et!  diyerek O'nun  ?H& ?nGnde yere kapand.[]  ?'  26sa ona, &ocuklarn ekmeuini alp k?peklere atmak douru deuildir  dedi.  ?(  27Kadn, Haklsn, Rab  dedi. Ama k?pekler de efendilerinin sofrasndan dGen krntlar yer. h)p-P*P*@@Ԍ ?  28O zaman sa ona u karlu verdi: Ey kadn, imann bGyGk! Dilediuin gibi olsun.  Ve kadnn kz o saatte iyileti.  ?X  a sa d?rt bin kiiyi doyuruyor ă  ?  a#(Mar.8:1-10)ă  ?  29sa oradan ayrld, Celile g?lGnGn kysndan ge'erek daua  ?x 'kp oturdu. 30Yanna bGyGk bir kalabalk geldi. Beraberlerinde k?tGrGm, k?r, 'olak, dilsiz ve daha bir'ok hasta vard. Hastalar O'nun ayaklarnn dibine braktlar. O da onlar iyiletirdi.  ? 31Halk, dilsizlerin konutuuunu, 'olaklarn saulam oluverdiuini, k?rlerin g?rdGuGnG, k?tGrGmlerin yGrGdGuGnG g?rGnce at ve srail'in Tanrsn yGceltti.  ?(  32sa ?urencilerini yanna 'aurp, Halka acyorum  dedi. F' gGndGr yanmdalar ve yiyecek hi'bir eyleri yok. Onlar a' a' evlerine g?ndermek istemiyorum, yolda baylabilirler.   ?  33>urenciler kendisine, B?yle ssz bir yerde bu kadar kalabalu doyuracak ekmeui nereden bulalm?  dediler.  ?  34sa, Ka' ekmeuiniz var?  diye sordu.  Yedi ekmekle birka' kG'Gk balumz var  dediler.  ?  35Bunun Gzerine sa, halka yere oturmalarn buyurdu. 36Yedi ekmekle balklar ald, Gkredip bunlar b?ldG, ?urencilerine  ?0 verdi. Onlar da halka dauttlar. 37Herkes yiyip doyduktan sonra  ? yedi kGfe dolusu yemek artu topladlar. 38Yemek yiyenlerin  ? says, kadn ve 'ocuklar hari', d?rt bin erkekti. 39sa, halk salverdikten sonra kayua binip Magadan b?lgesine ge'ti. <Gd ? `B"BMat 16ă<  ? Ea% 16. B?lGm ă  ?p Y a DouaGstG bir belirti isteniyor ă  ?8 a(Mar.8:11-13; Luk.12:54-56)ă  Ferisilerle Sadukiler sa'nn yanna geldiler. O'nu snamak amacyla kendilerine g?kten bir belirti g?stermesini istediler.  ?X  2sa onlara u karlu verdi: Akam olunca siz, `G?kyGzGnGn  ?  rengi kzl olduuuna g?re hava iyi olacak' dersiniz. 3Sabahleyin, `BugGn g?k kzl ve bulutlu. Hava bozacak' dersiniz. G?kyGzGnGn g?rGnGmGnG yorumlayabiliyorsunuz da, belirli zamanlarla ilgili  ?x belirtileri yorumlayamyor musunuz? 4K?tG ve vefasz kuak bir belirti istiyor! Ama ona Yunus'un belirtisinden baka bir belirti g?sterilmeyecek.  Sonra sa onlar brakp gitti.  ?! Y a Ferisilerle Sadukilerin mayas ă  ?`" a#(Mar.8:14-21)ă  ?#  5>urenciler g?lGn kar yakasna ge'erken ekmek almay  ?$ unutmulard. 6sa onlara, Dikkatli olun, Ferisilerin ve Sadukilerin mayasndan ka'nn!  dedi.  ?H&  7Onlar ise kendi aralarnda konuarak, Ekmek almadumz i'in b?yle diyor  dediler.  ?'  8Bunun farknda olan sa ?yle dedi: Ey iman kt olanlar!  ?( Ekmeuiniz yok diye aranzda ne konuup duruyorsunuz? 9-10Hl anlamyor musunuz? Be ekmekle be bin kiinin doyduuunu, ka'h)p-P*P*@@ sepet dolusu yemek artu topladunz hatrlamyor musunuz? Yedi ekmekle d?rt bin kiinin doyduuunu, ka' kGfe dolusu yemek  ? artu topladunz hatrlamyor musunuz? 11Ben size, `Ferisilerin ve Sadukilerin mayasndan ka'nn' derken, ekmekten s?z etmediuimi nasl oluyor da anlamyorsunuz?   ?  12Kendilerine ekmek mayasndan deuil de, Ferisilerle Sadukilerin ?uretisinden ka'nmalarn s?ylediuini o zaman anladlar.  ? I a Petrus'un Mesih'i tanmas ă  ? a(Mar.8:27-30; Luk.9:18-21)ă  ?`  13sa, Filipus Sezariyesi b?lgesine geldiuinde ?urencilerine unu sordu: Halk, nsanoulu'nun kim olduuunu s?ylGyor?   ?  14>urencileri u karlu verdiler: Kimi Vaftizci Yahya, kimi lyas, kimi de Yeremya ya da peygamberlerden biri olduuunu s?ylGyor.   ?H  15sa onlara, Ya siz  dedi, ben kimim dersiniz?   ?  16Simun Petrus, Sen, yaayan Tanr'nn Oulu Mesih'sin  cevabn verdi.  ?  17sa ona, Ne mutlu sana, Yunus oulu Simun!  dedi. Bu srr  ?h sana a'an insan[] deuil, g?klerdeki Babamdr. 18Ben de sana unu  ?0 s?yleyeyim, sen Petrus'sun[] ve ben topluluuumu bu kayann[] Gzerine kuracaum. >lGler diyarnn kaplar ona kar  ? direnemeyecek. 19G?klerin Egemenliuinin anahtarlarn sana vereceuim. YeryGzGnde baulayacaun her ey g?klerde de baulanm olacak; yeryGzGnde '?zeceuin her ey g?klerde de '?zGlmG  ? olacak.  20Bu s?zlerden sonra sa, kendisinin Mesih olduuunu kimseye s?ylememeleri i'in ?urencilerini uyard.  ?p  a sa ?lGp dirileceuini ?nceden bildiriyor ă  ?8 a(Mar.8:31-9:1; Luk.9:22-27)ă  ?  21Bundan sonra sa, kendisinin KudGs'e gitmesi, ihtiyarlar, bakhinler ve din bilginlerinin elinden 'ok ac 'ekmesi, ?ldGrGlmesi ve G'GncG gGn dirilmesi gerektiuini ?urencilerine anlatmaya balad.  ?  22Bunun Gzerine Petrus O'nu bir kenara 'ekip azarlamaya balad. Tanr korusun, ya Rab! Senin bana asla b?yle bir ey gelmeyecek!  dedi.  ?@  23Ama sa d?nGp Petrus'a ?yle dedi: &ekil ?nGmden, eytan! Sen yolumda engelsin. Senin dGGncelerin Tanr'nn deuil, insann dGGnceleridir.   ?!  24Sonra sa, ?urencilerine unlar s?yledi: Ardmdan gelmek isteyen, kendini inkr etsin, 'armhn yGklenip beni izlesin.  ?(# 25Cann kurtarmak isteyen, onu yitirecek; cann benim uuruma  ?# yitiren ise onu kurtaracaktr. 26nsan bGtGn dGnyay kazanp da canndan olursa, bunun kendisine ne yarar olur? nsan, kendi  ?% canna karlk ne verebilir? 27nsanoulu, Babasnn g?rkemi i'inde melekleriyle gelecek ve herkese, yaptklarnn karlun  ?' verecektir. 28Size dourusunu s?yleyeyim, burada bulunanlar arasnda, nsanoulu'nun kendi egemenliui i'inde geldiuini g?rmeden ?lGmG tatmayacak olanlar var.  <G 6\ ? `B"BMat 17ă<h)p-P*P*@@Ԍ ? ԙEa% 17. B?lGm ă  ? I a sa'nn g?rGnGmG deuiiyor ă  ?X a(Mar.9:2-13; Luk.9:28-36)ă  Alt gGn sonra sa, yanna yalnz Petrus, Yakup ve Yakup'un  ? kardei Yuhanna'y alarak yGksek bir daua 'kt. 2Orada, g?zlerinin ?nGnde sa'nn g?rGnGmG deuiti. YGzG gGne gibi  ?@ parlad, giysileri k gibi bembeyaz oldu. 3O anda Musa'yla  ? lyas ?urencilere g?rGndG. sa ile konuuyorlard. 4Petrus sa'ya, Ya Rab  dedi, burada bulunmamz ne iyi oldu! stersen burada G' 'ardak kuraym: biri sana, biri Musa'ya, biri de lyas'a.   ?(  5Petrus hl konuurken, parlak bir bulut birden onlar g?lgeledi. Buluttan gelen bir ses, Sevgili Oulum budur, O'ndan honudum. O'nu dinleyin!  dedi.  ?  6>urenciler bunu iitince, dehet i'inde yGzGstG yere  ?H kapandlar. 7sa gelip onlara dokundu, Kalkn, korkmayn!  dedi.  ? 8Balarn kaldrp baknca sa'dan baka kimseyi g?remediler.  ?  9Daudan inerlerken sa onlara, nsanoulu ?lGmden dirilmeden ?nce, g?rdGklerinizi kimseye s?ylemeyin  diye buyurdu.  ?h  10>urencileri O'na unu sordular: Peki, din bilginleri neden ?nce lyas'n gelmesi gerektiuini s?ylGyorlar?   ?  11sa, lyas ger'ekten gelecek ve her eyi yeniden dGzene  ? koyacak  diye cevap verdi. 12 Size unu s?yleyeyim, lyas zaten gelmitir, ama onu tanmadlar, ona yapmadklarn brakmadlar.  ?P Ayn ekilde nsanoulu da onlarn elinden ac 'ekecektir.  13O zaman ?urenciler sa'nn kendilerine Vaftizci Yahya'dan s?z ettiuini anladlar.  ?p  a Cinli 'ocuk iyiletiriliyor ă  ?8 a(Mar.9:14-32; Luk.9:37-45)ă  ?  14Kalabalun yanna vardklarnda bir adam sa'ya yaklap  ? O'nun ?nGnde diz '?ktG. 15 Ya Rab  dedi, oulumun haline ac! &ocuk saral ve 'ok ac 'ekiyor. Sk sk atee ya da suya  ?  dGGyor. 16Onu senin ?urencilerine getirdim, ama iyiletiremediler.   ?  17sa, Ey imansz ve sapm kuak!  dedi. Sizinle daha ne kadar kalacaum? Size daha ne kadar katlanacaum? &ocuuu buraya,  ?@ bana getirin.  18sa cini azarlaynca, cin 'ocuktan 'kt, 'ocuk da o anda iyileti.  ?  19Sonra ?urenciler tek balarna sa'ya gelip, Biz cini neden kovamadk?  diye sordular.  ?`"  20-21sa, mannz kt olduuu i'in  karlun verdi. Size dourusunu s?yleyeyim, bir hardal tanesi kadar imannz olsa u daua, `Buradan uraya g?'' derseniz, g?'er. Sizin i'in imknsz  ?$ bir ey kalmaz. []  ?H& = a sa ?lGp dirileceuini tekrar bildiriyor ă  ?' a(Mar.9:3032; Luk.9:4345)ă  ?(  22-23Celile'de bir araya geldiklerinde sa onlara, nsanoulu, insanlarn eline teslim edilecek ve ?ldGrGlecek, ama G'GncG gGnh)p-P*P*@@ dirilecek  dedi.  >urenciler buna 'ok kederlendiler.  ?X a" Tapnak vergisi ă  ?  24Kefernahum'a geldiklerinde, iki dirhemlik tapnak vergisini[] toplayanlar Petrus'a gelip, >uretmeniniz tapnak vergisini ?demiyor mu?  diye sordular.  ?@  25Petrus, >dGyor  dedi.  Petrus eve gelince, daha kendisi bir ey s?ylemeden sa ona, Simun, ne dersin?  dedi. DGnya krallar gGmrGk ya da vergiyi kimlerden alrlar? Kendi ouullarndan m, yabanclardan m?   ?`  26Petrus'un, Yabanclardan  demesi Gzerine sa, O halde  ?( ouullar muaftr  dedi. 27 Ama vergi toplayanlar gGcendirmeyelim. G?le gidip oltan at. Tuttuuun ilk balu 'kar, onun auzn a',  ? d?rt dirhemlik bir ak'e[] bulacaksn. Paray al, ikimizin vergisi olarak onlara ver.  < p6\ ? `B"BMat 18ă<  ? Ea% 18. B?lGm ă  ?h Ua# En bGyGk kim? ă  ?0  a(Mar.9:33-37,42-48; Luk.9:46-48; 17:1-2)ă  Bu srada sa'nn ?urencileri O'na yaklap, G?klerin Egemenliuinde en bGyGk kim?  diye sordular.  ?P  2-3sa, yanna kG'Gk bir 'ocuk 'aurd, onu orta yere dikip ?yle dedi: Size dourusunu s?yleyeyim, yolunuzdan d?nGp kG'Gk 'ocuklar gibi olmazsanz, G?klerin Egemenliuine asla  ? giremezsiniz. 4Kim bu 'ocuk gibi al'akg?nGllG olursa, G?klerin  ?p Egemenliuinde en bGyGk odur. 5B?yle bir 'ocuuu benim adm uuruna kabul eden, beni kabul etmi olur.  ?  6 Ama kim bana iman eden bu kG'Gklerden birini gGnaha dGGrGrse, boynuna kocaman bir deuirmen ta aslp denizin  ? dibine atlmas kendisi i'in daha iyi olur. 7nsan gGnaha dGGren tuzaklardan ?tGrG vay dGnyann haline! B?yle tuzaklarn olmas ka'nlmazdr. Ama bu tuzaklara araclk eden kiinin vay haline!  ?  8 Euer elin ya da ayaun seni gGnaha sokarsa, onu kesip at. &olak ya da tek ayakl olarak yaama kavuman, iki el iki ayak  ?@ sahibi olarak s?nmez atee atlmandan iyidir. 9Euer g?zGn seni gGnaha sokarsa, onu 'karp at. Tek g?zle yaama kavuman, iki g?z sahibi olarak cehennem ateine atlmandan iyidir.  ?!  10-11 Bu kG'Gklerden bir tekini bile hor g?rmekten saknn! Size unu s?yleyeyim, onlarn g?klerdeki melekleri, g?klerde olan  ?(# Babamn yGzGnG her zaman g?rGrler.[]  ?$ I a Kaybolmu koyun benzetmesi ă  ?% a#(Luk.15:3-7)ă  ?'  12 Siz ne dersiniz? Bir adamn yGz koyunu olsa ve bunlardan biri yolunu arsa, doksan dokuzunu daularda brakp yolunu  ?( aran aramaya gitmez mi? 13Euer onu bulacak olursa, size dourusunu s?yleyeyim, yolunu armam olan doksan dokuzu i'inh)p-P*P*@@  ? sevindiuinden daha 'ok onun i'in sevinir. 14Bunun gibi, g?klerdeki Babanz da bu kG'Gklerden hi'birinin kaybolmasn istemez.  ?   a Bir karde gGnah ilerse ă  ?  15 Euer kardein sana kar gGnah ilerse, ona git, su'unu kendisine g?ster. Her ey yalnz ikinizin arasnda kalsn.  ?@ Kardein seni dinlerse, onu kazanm olursun. 16Ama dinlemezse, yanna bir ya da iki kii daha al ki, s?ylenen her ey iki ya da  ? G' tanun s?zGyle dourulansn. 17Euer kardein onlar dinlemek istemezse, durumu inanllar topluluuuna bildir. nanllar topluluuunu da dinlemek istemezse, onu bir putperest ya da vergi g?revlisi yerine koy.  ?  18 Size dourusunu s?yleyeyim, yeryGzGnde baulayacaunz her ey g?kte de baulanm olacak. YeryGzGnde '?zeceuiniz her ey g?kte  ? de '?zGlmG olacak. 19Yine size unu s?yleyeyim, yeryGzGnde aranzdan iki kii, dileyecekleri herhangi bir ey i'in uyuurlarsa, g?klerdeki Babam dileklerini yerine getirir.  ? 20Nerede iki ya da G' kii benim admla toplanrsa, ben de orada onlarn arasndaym.   ?0  a Acmasz k?le benzetmesi ă  ?  21Bunun Gzerine Petrus sa'ya gelip, Ya Rab  dedi, kardeim bana kar ka' kez gGnah ilerse onu baulamalym? Yedi kez mi?   ?  22sa ona, Yedi kez deuil  dedi. Yetmi kere yedi kez derim  ? sana. 23?yle ki, G?klerin Egemenliui, k?leleriyle hesaplamak  ? isteyen bir krala benzer. 24Kral hesap g?rmeye baladunda,  ?p kendisine on bin talant borcu olan bir k?le getirilmi. 25K?lenin ?deme gGcG olmadundan efendisi onun, karsnn, 'ocuklarnn  ? ve bGtGn malnn satlp borcun ?denmesini buyurmu. 26K?le yere kapanp efendisine, `Bana kar sabrl ol! Sana bGtGn borcumu  ? ?derim' demi. 27Efendisi k?leye acm, borcunu baulayp onu salvermi.  ?   28 Ama k?le 'kp gitmi, kendisine yGz dinar borcu olan bir baka k?leye rastlam. Onu yakalayp, `Borcunu ?de' diyerek  ? bouazna sarlm. 29Bu k?le yGzGstG yere kapanm, `Bana kar  ?x sabrl ol! Sana borcumu ?derim' diye yalvarm. 30Ama ilk k?le bunu reddetmi. Gitmi, borcunu ?deyinceye dek kalmak Gzere adam  ? zindana attrm. 31>teki k?leler, olanlar g?rGnce 'ok GzGlmGler. Efendilerine gidip bGtGn olup bitenleri anlatmlar.  ?!  32 Bunun Gzerine efendisi k?leyi yanna 'aurm. `Ey k?tG k?le!' demi. `Bana yalvardun i'in bGtGn borcunu bauladm.  ?(# 33Benim sana acdum gibi, senin de k?le arkadana acman  ?# gerekmez miydi?' 34Bu ?fkeyle efendisi, tGm borcunu ?deyinceye dek onu ikencecilere teslim etmi.  ?%  35 Euer her biriniz kardeini yGrekten baulamazsa, g?ksel Babam da size ?yle davranacaktr.  <p*6\ ? `B"BMat 19ă<  ?( Ea% 19. B?lGm ă h) p-P*P*@@Ԍ ? 9a Boanmayla ilgili soru ă  ? a#(Mar.10:1-12)ă  sa, bu konumasn bitirdikten sonra Celile'den ayrlp  ?  Yahudiye snrlarna, eria nehrinin ?tesine ge'ti. 2BGyGk halk topluluklar da O'nun ardndan gitti. Hasta olanlarn orada iyiletirdi.  ?x  3sa'nn yanna gelen baz Ferisiler, O'nu snamak amacyla unu sordular: Bir adamn, herhangi bir nedenle karsn boamas Kutsal Yasa'ya uygun mudur?   ?  4-5sa u karlu verdi: Kutsal Yazlar okumadnz m? Yaradan, ta balang'tan insanlar `erkek ve dii olarak yaratt' ve ?yle dedi: `Bu nedenle adam annesini babasn brakacak,  ?( karsna baulanacak ve ikisi tek bir beden olacaklar.' 6?yle ki, onlar artk iki deuil, tek bedendir. O halde Tanr'nn birletirdiuini, insan ayrmasn.   ?  7Ferisiler sa'ya, >yleyse  dediler, Musa neden erkeuin, karsn, bir bo kud verip boayabileceuini s?yledi?   ?  8sa onlara, Musa, karlarnz boamanza, yGreklerinizin katlundan ?tGrG izin verdi  dedi. Balang'ta bu b?yle  ? deuildi. 9Ben size unu s?yleyeyim, karsn cinsel ahlakszlktan baka bir nedenle boayp bakasyla evlenen, zina  ?0 etmi olur. Boanm kadnla evlenen de zina etmi olur. []  ?  10>urenciler sa'ya, Euer bir erkekle kars arasndaki iliki buysa, hi' evlenmemek daha iyi!  dediler.  ?  11sa onlara, Herkes bu s?zG kabul edemez  dedi. Ancak b?yle  ?P bir Tanr vergisine sahip olanlar kabul edebilir. 12&GnkG douutan, ana rahminden 'ktklarnda hadm olanlar bulunduuu gibi, insanlar tarafndan hadm edilmi olanlar ve kendilerini G?klerin Egemenliui uuruna hadm saym olanlar da vardr. Bunu kabul edebilen, kabul etsin!   ?  a sa kG'Gk 'ocuklar kutsuyor ă  ? qa(Mar.10:13-16; Luk.18:15-17)ă  ?X  13-14O srada bazlar kG'Gk 'ocuklar sa'nn yanna getirdiler; ellerini onlarn Gzerine koyup dua etmesini istediler. >urenciler onlar azarlaynca sa, Brakn 'ocuklar  dedi. Bana gelmelerine engel olmayn! &GnkG G?klerin Egemenliui  ?x b?ylelerinindir.  15Ellerini onlarn Gzerine koyduktan sonra oradan ayrld.  ?  a Zenginlik ve sonsuz yaam ă  ?! qa(Mar.10:17-31; Luk.18:18-30)ă  ?(#  16Adamn biri sa'ya gelip, >uretmenim, sonsuz yaama kavumak i'in nasl bir iyilik yapmalym?  diye sordu.  ?$  17sa ona, yilik konusunda neden bana soru soruyorsun?  dedi. yi olan tek biri var. Yaama kavumak istersen, O'nun buyruklarn yerine getir.   ?'  18-19 Hangi buyruklar?  diye sordu adam.  sa u karlu verdi: `Adam ?ldGrme, zina etme, hrszlk yapma, yalan yere tanklk etme, annene babana sayg g?ster' ve `komunu kendin gibi sev.' h)!p-P*P*@@Ԍ ?  20Gen' adam, Bunlarn hepsini yerine getirdim  dedi, daha ne eksiuim var?   ?  21sa ona, Euer eksiksiz olmak istersen, git, varn youunu sat, parasn yoksullara ver; b?ylece g?klerde hazinen olur. Sonra gel, beni izle  dedi.  ?  22Gen' adam bu s?zleri iitince GzGntG i'inde oradan uzaklat. &GnkG 'ok mal vard.  ?x  23sa ?urencilerine, Size dourusunu s?yleyeyim  dedi, zengin  ?@ bir kiinin G?klerin Egemenliuine girmesi gG' olacak. 24Yine unu s?yleyeyim ki, devenin iune deliuinden ge'mesi, zenginin Tanr Egemenliuine girmesinden daha kolaydr.   ?  25Bunu iiten ?urenciler bGsbGtGn ardlar, >yleyse kim kurtulabilir?  diye sordular.  ?(  26sa onlara bakarak, nsanlar i'in bu imknsz, ama Tanr i'in her ey mGmkGn  dedi.  ?  27Bunun Gzerine Petrus O'na, Bak  dedi, biz her eyi brakp senin ardndan geldik. Neyimiz olacak?   ?H  28sa onlara, Size dourusunu s?yleyeyim  dedi, her ey yenilendiuinde, nsanoulu g?rkemli tahtna oturduuunda, siz, evet ardmdan gelmi olan sizler, on iki tahta oturup srail'in on iki  ? oymaun yarglayacaksnz. 29Benim adm uuruna evlerini, kardelerini, anne ya da babasn, 'ocuklarn ya da topraklarn brakm olan herkes, bunlarn yGz katn elde edecek ve sonsuz  ? yaam miras alacak. 30Ne var ki, birincilerin bir'ouu sonuncu, sonuncularn bir'ouu da birinci olacak. <*9d ? `B"BMat 20ă<  ? Ea% 20. B?lGm ă  ? a! Bauc benzetmesi ă  G?klerin Egemenliui, baunda 'alacak i'i tutmak i'in sabah  ? erkenden dar 'kan toprak sahibine benzer. 2Adam, i'ilerle gGnlGuG bir dinara anlap onlar bauna g?ndermi.  ?  3 Saat dokuza douru tekrar dar 'km, 'ar meydannda bo  ?X duran baka adamlar g?rmG. 4-5Onlara, `Siz de baua gidip 'aln. Hakknz ne ise, veririm' demi, onlar da baua gitmiler.  ?  >uleyin ve saat G'e douru yine 'kp ayn eyi yapm. 6Saat bee douru 'knca, orada duran daha bakalarn g?rmG. Onlara, `Neden bGtGn gGn burada bo duruyorsunuz?' diye sormu.  ?@  7 `Kimse bize i vermedi ki' demiler.  Onlara, `Siz de baua gidin, 'aln' demi.  ?  8 Akam olunca, baun sahibi khyasna, `'ileri 'aur' demi. `Sonunculardan balayarak, birincilerine kadar, hepsine Gcretlerini ver.'  ?(#  9 Saat bee douru ie balam olanlar gelip khyadan birer  ?# dinar almlar. 10Birinciler gelince daha 'ok alacaklarn  ?$ sanmlar, ama onlara da birer dinar verilmi. 11Paralarn  ?% alnca baun sahibine kar s?ylenmeye balamlar. 12`Bu sonuncular yalnz bir saat 'altlar' demiler. `Ama sen onlar, gGnGn yGkGnG ve scaun 'eken bizlerle bir tuttun!'  ?'  13 Baun sahibi onlardan birine ?yle karlk vermi: `Arkada, sana hakszlk ettiuim yok! Seninle bir dinara  ?h) anlamadk m? 14Hakkn al, git! Sana verdiuimi bu sonuncuya dah)"p-P*P*@@  ? vermek istiyorum. 15Kendi paramla istediuimi yapmaya hakkm yok mu? Yoksa elim a'k diye kskanyor musun?'  ?  16 te b?ylece sonuncular birinci, birinciler de sonuncu olacak.   ? M a sa ?lGp dirileceuini G'GncG kez bildiriyor ă  ? qa(Mar.10:32-34; Luk.18:31-34)ă  ?@  17-18sa KudGs'e giderken, yolda on iki ?urencisini bir yana 'ekip onlara ?zel olarak unu s?yledi: imdi KudGs'e gidiyoruz. nsanoulu, bakhinlerin ve din bilginlerinin eline teslim  ? edilecek, onlar da O'nu ?lGm cezasna 'arptracaklar. 19O'nunla alay etmeleri, kam'layp 'armha germeleri i'in O'nu diuer uluslara teslim edecekler. Ne var ki O, G'GncG gGn dirilecek.   ? )a Bir annenin isteui ă  ? ia"(Mar.10:35-45)ă  ?  20O srada Zebedi ouullarnn annesi ouullaryla birlikte sa'ya yaklat. >nGnde yere kapanarak kendisinden bir dileui olduuunu s?yledi.  ?h  21sa kadna, Ne istiyorsun?  diye sordu.  Kadn O'na, Buyruk ver de senin egemenliuinde bu iki oulumdan biri senin saunda, biri de solunda otursun  dedi.  ?  22 Siz ne dilediuinizi bilmiyorsunuz  diye karlk verdi sa. Benim i'eceuim kseden siz i'ebilir misiniz?   Evet, i'ebiliriz  dediler.  ?  23sa onlara, Elbette benim ksemden i'eceksiniz  dedi, ama saumda ya da solumda oturmanza izin vermek benim elimde deuil. Babam bu yerleri belirli kiiler i'in hazrlamtr.   ?p  24Bunu iiten diuer on ?urenci iki kardee kzdlar. 25Ama sa onlar yanna 'aurp ?yle dedi: Bilirsiniz ki, uluslarn ?nderleri onlar egemenlik hrsyla y?netirler, ileri gelenleri  ? de onlara aurlklarn hissettirirler. 26Sizin aranzda b?yle olmayacak. Aranzda bGyGk olmak isteyen, diuerlerinin hizmetkr  ?X olsun. 27Aranzda birinci olmak isteyen, diuerlerinin kulu olsun.  ?  28Nitekim nsanoulu, hizmet edilmeye deuil, hizmet etmeye ve cann bir'oklar uuruna fidye olarak vermeye geldi.   ?x I a ki k?rGn g?zleri a'lyor ă  ?@ qa(Mar.10:46-52; Luk.18:35-43)ă  ?  29Eriha'dan ayrlrlarken bGyGk bir kalabalk sa'nn ardndan  ?! gitti. 30Yol kenarnda oturan iki k?r adam, sa'nn oradan ge'mekte olduuunu duyunca, Ya Rab, ey Davut Oulu, halimize ac!  diye baurdlar.  ?#  31Kalabalk onlar azarlayarak susturmak istediyse de onlar, Ya Rab, ey Davut Oulu, halimize ac!  diyerek daha 'ok baurdlar.  ?H&  32sa durup onlar 'aurd. Sizin i'in ne yapmam istiyorsunuz?  diye sordu.  ?'  33Onlar da, Ya Rab, g?zlerimiz a'lsn  dediler.  ?(  34sa onlara acd, g?zlerine dokundu. O anda yeniden g?rmeye baladlar ve O'nun ardndan gittiler.h)#p-P*P*@@Ԍ<9Hd ? `B"BMat 21ă<ՙ  ?  a$ 21. B?lGm ă  ?X 9a sa'nn KudGs'e girii ă  ?   a(Mar.11:1-11; Luk.19:28-40; Yu.12:12-19)ă  ?  1-2KudGs'e yaklap Zeytin daunn yamacnda bulunan Beytfac k?yGne geldiklerinde sa, ?urencilerinden ikisini u s?zlerle k?ye g?nderdi: Karnzdaki k?ye gidin. Hemen orada baul bir dii eek ve yannda bir spa bulacaksnz. Onlar '?zGp bana  ? getirin. 3Size bir ey diyen olursa, `Rab'bin bunlara ihtiyac var, hemen geri g?nderecek' dersiniz.   ?`  4-5Bu olay, peygamber aracluyla bildirilen u s?zGn yerine gelmesi i'in oldu:   Siyon kzna deyin ki,   `Bak, al'akg?nGllG Kraln, bir eeue,   evet bir spaya,   bir eek yavrusuna binmi   sana geliyor.'   ?h  6>urenciler gittiler, sa'nn kendilerine buyurduuu gibi  ?0 yaptlar. 7Eekle spay getirip Gzerlerine giysilerini yaydlar,  ? sa da spann Gzerine bindi. 8Halkn bGyGk bir b?lGmG giysilerini yolun Gzerine serdi. Bazlar da aua'lardan dallar  ? kesiyor, yola seriyorlard. 9>nden giden ve arkadan gelen kalabalklar ?yle bauryorlard:   Davut Ouluna hozana!  Rab'bin adyla gelene ?vgGler olsun,  en yGcelerde hozana!   ?  10sa KudGs'e girdiui zaman bGtGn kent, Bu kimdir?  diyerek 'alkand.  ?  11Kalabalklar, Bu, Celile'nin Nasra kentinden sa peygamber  diyordu.  ?  a sa satclar tapnaktan kovuyor ă  ?  a(Mar.11:15-19; Luk.19:45-48; Yu.2:13-22)ă  ?@  12sa, tapnaun avlusuna girerek oradaki bGtGn satc ve alclar dar kovdu. Para bozanlarn masalarn, gGvercin  ? satanlarn sehpalarn devirdi. 13Onlara ?yle dedi: `Benim evime dua evi denecek' diye yazlmtr. Ama siz buray haydut inine 'evirdiniz!   ?(#  14sa tapnaktayken kendisine gelen k?r ve k?tGrGmleri  ?# iyiletirdi. 15Ne var ki, bakhinlerle din bilginleri, O'nun yarattu harikalar ve tapnakta, Davut Ouluna hozana!  diye bauran 'ocuklar g?rGnce ?fkelendiler.  ?H&  16sa'ya, Bunlarn ne s?ylediuini duyuyor musun?  diye sordular.  Duyuyorum  dedi sa. Siz u s?zG hi' okumadnz m? `KG'Gk 'ocuklarn ve emzikte olanlarn dudaklarndan kendine ?vgGler d?ktGrdGn.' h)$p-P*P*@@Ԍ ?  17sa onlar brakp kentten 'kt. Beytanya'ya d?nGp geceyi orada ge'irdi.  ?X a Kuruyan incir auac ă  ?  a(Mar.11:12-14,20-24)ă  ?  18sa sabah erkenden kente d?nerken ackmt. 19Yol kenarnda g?rdGuG bir incir auacna yaklat. Aua'ta yapraktan baka bir ey bulamaynca auaca, Artk sonsuza dek meyven olmasn!  dedi. ncir auac hemen o anda kurudu.  ?  20>urenciler bunu g?rGnce akna d?ndGler. ncir auac birdenbire nasl kurudu?  diye sordular.  ?`  21sa onlara u karlu verdi: Size dourusunu s?yleyeyim, euer imannz olur da kuku duymazsanz, yalnz incir auacna olan yapmakla kalmazsnz; u daua, `Kalk, denize atl'  ? derseniz, dediuiniz olacaktr. 22man ederek dua ettiuinizde, dilediuiniz her eyi alacaksnz.   ? a! sa'nn yetkisi ă  ? a(Mar.11:27-33; Luk.20:1-8)ă  ?h  23sa tapnaua girmi ders veriyordu. Bu srada bakhinler ve halkn ihtiyarlar O'nun yanna gelerek, Bunlar hangi yetkiyle yapyorsun, bu yetkiyi sana kim verdi?  diye sordular.  ?  24sa onlara u karlu verdi: Ben de size bir soru soracaum. Bana cevap verirseniz, ben de size bunlar hangi  ?P yetkiyle yaptum s?ylerim. 25Yahya'nn vaftiz etme yetkisi[]  ? nereden geldi, Tanr'dan m[], insanlardan m?   Bunu aralarnda ?yle tartmaya baladlar: `Tanr'dan'  ? dersek, bize, `>yleyse ona ni'in inanmadnz?' diyecek. 26Yok euer `insanlardan' dersek... Halkn tepkisinden korkuyoruz. &GnkG herkes Yahya'y peygamber sayyor.   ?  27sa'ya, Bilmiyoruz  diye cevap verdiler.  sa, Ben de size bunlar hangi yetkiyle yaptum s?ylemeyeceuim  dedi.  ?  a ki ouul benzetmesi ă  ?  28 Ama una ne dersiniz? Bir adamn iki oulu varm. Adam birincisine gidip, `Oulum, git bugGn bauda 'al' demi.  ?@  29 O da, `Gitmem!' demi. Ama sonra piman olup gitmi.  ?  30 Adam ikinci ouluna gidip ayn eyi s?ylemi. O da, `Giderim, efendim' demi, ama gitmemi.  ?!  31 kisinden hangisi babasnn isteuini yerine getirmi olur?   Birincisi  diye karlk verdiler.  sa da onlara, Size dourusunu s?yleyeyim, vergi g?revlileriyle fahieler, Tanr'nn Egemenliuine sizden ?nce  ?$ giriyorlar  dedi. 32 Yahya size douruluk yolunu g?stermeye geldi, ona inanmadnz. Oysa vergi g?revlileriyle fahieler ona inandlar. Siz bunu g?rdGkten sonra bile piman olup ona inanmadnz.  ?(  a Bau kiraclar benzetmesi ă  ?h) a(Mar.12:1-12; Luk.20:9-19)ăh)%p-P*P*@@Ԍ ? ԙ 33 Bir benzetme daha dinleyin: toprak sahibi bir adam, bau dikmi, 'evresini 'itle 'evirmi, GzGm skmak i'in bir 'ukur kazm, bir de bek'i kulesi yapm. Sonra bau bauclara  ?X kiralayp yolculuua 'km. 34Baubozumu yaklanca, GrGnden kendisine dGeni almalar i'in k?lelerini bauclara yollam.  ? 35Bauclar adamn k?lelerini yakalam, birini d?vmG, birini  ? ?ldGrmG, diuerini de talamlar. 36Bau sahibi bu kez ilkinden daha 'ok sayda k?le yollam. Bauclar bunlara da ayn eyi  ?@ yapmlar. 37Sonunda bau sahibi, `Oulumu sayarlar' diyerek bauclara onu yollam.  ?  38 Ama bauclar adamn oulunu g?rGnce birbirlerine, `Miras'  ? bu; gelin, onu ?ldGrGp mirasna konalm' demiler. 39B?ylece onu  ?` yakalayp baudan dar atm ve ?ldGrmGler. 40Bu durumda baun sahibi geldiui zaman bauclara ne yapacak?   ?  41sa'ya u karlu verdiler: Bu korkun' adamlar korkun' bir ekilde yok edecek; bau da, GrGnGnG kendisine zamannda verecek olan baka bauclara kiralayacak.   ?H  42sa onlara unu sordu: Kutsal Yazlarda u s?zleri hi' okumadnz m?  ?  44` ` `Yapclarn reddettiui ta,   ite k?enin ba ta oldu.   Rab'bin iidir bu,   g?zGmGzde harika bir i!'  ?  43 Bu nedenle size unu s?yleyeyim, Tanr'nn Egemenliui sizden alnacak ve bunun GrGnlerini yetitirecek bir ulusa verilecek.  ?  44 Bu tan Gzerine dGen, parampar'a olacak; ta da kimin Gzerine dGerse, onu ezip toz edecek.   ?  45Bakhinler ve Ferisiler, sa'nn anlattu benzetmeleri  ?p duyunca bunlar kendileri i'in s?ylediuini anladlar. 46O'nu tutuklamak istedilerse de, halkn tepkisinden korktular. &GnkG halk, O'nu peygamber sayyordu. <Hx`d ? `B"BMat 22ă<  ?X Ea% 22. B?lGm ă  ?  a DGuGn ?leni benzetmesi ă  ? ia"(Luk.14:15-24)ă  ?@  1-2sa s?z alp onlara yine benzetmelerle ?yle seslendi: G?klerin Egemenliui, oulu i'in dGuGn ?leni hazrlayan bir krala  ? benzer. 3Kral, ?lene davet ettiklerini 'aurmak Gzere k?lelerini g?ndermi, ama davetliler gelmek istememi.  ?`"  4 Kral yine baka k?lelerini g?nderirken onlara demi ki, `Davetlilere unu s?yleyin: Bakn, ben ziyafetimi hazrladm. Surlarm, besili hayvanlarm kesildi. Her ey hazr, gelin ?lene!'  ?%  5 Ama davetliler aldrmamlar. Biri tarlasna, biri ticaretine  ?H& gitmi. 6>bGrleri de kraln k?lelerini yakalayp hrpalam ve  ?' ?ldGrmGler. 7Kral ?fkelenmi. Ordularn g?nderip o katilleri yok etmi, kentlerini atee vermi.  ?(  8 Sonra k?lelerine ?yle demi: `DGuGn ?leni hazr, ama  ?h) 'aurdklarm buna layk deuilmi. 9Gidin yol kavaklarna, kimih)&p-P*P*@@  ? bulursanz dGuGne 'aurn.' 10B?ylece k?leler yollara d?kGlmG, iyi k?tG kimi bulmularsa, hepsini toplamlar. DGuGn yeri konuklarla dolmu.  ?X  11 Kral konuklar g?rmeye geldiuinde, orada dGuGn elbisesi  ?  giymemi bir adam g?rmG. 12Ona, `Arkada, Gzerinde dGuGn elbisesi olmadan buraya nasl girdin?' diye sorunca, adamn dili tutulmu.  ?x  13 O zaman kral, uaklarna, `unun ellerini ayaklarn baulayn, onu darya, karanlua atn!' demi. `Orada aulay ve di gcrts olacaktr.'  ?  14 &GnkG 'aurlanlar 'ok, ama se'ilenler azdr.   ?` 9a Sezar'n hakk Sezar'a ă  ?( qa(Mar.12:13-17; Luk.20:20-26)ă  ?  15Bunun Gzerine Ferisiler 'kp gittiler. sa'y, kendi s?yleyeceui s?zlerle tuzaua dGGrmek amacyla bir dGzen kurdular.  ?H 16Hirodes yanllaryla birlikte g?nderdikleri kendi ?urencileri sa'ya gelip, >uretmenimiz  dediler, senin dGrGst biri olduuunu, Tanr yolunu dGrGst'e ?urettiuini, kimseyi kayrmadun biliyoruz. &GnkG insanlar arasnda ayrm yapmazsn.  ?h 17Peki ne dersin, s?yle bize, Sezar'a vergi vermek Kutsal Yasa'ya uygun mu, deuil mi?   ?  18sa onlarn k?tG niyetlerini bildiuinden, Ey ikiyGzlGler!   ? dedi. Beni neden snyorsunuz? 19Vergi ?demekte kullandunz  ? paray g?sterin bana!  O'na bir dinar getirdiler. 20sa onlara, Bu resim, bu yaz kimin?  diye sordu.  ?  21 Sezar'n  dediler.  O zaman sa onlara, >yleyse Sezar'n hakkn Sezar'a, Tanr'nn hakkn da Tanr'ya verin  dedi.  ?p  22Bu s?zleri duyunca atlar, sa'y brakp gittiler.  ? ua Dirilile ilgili soru ă  ? qa(Mar.12:18-27; Luk.20:27-40)ă  ?X  23-24>lGmden sonra dirili olmadun s?yleyen Sadukiler, ayn gGn sa'ya gelip unu sordular: >uretmenimiz, Musa ?yle buyurmutur: `Euer bir adam 'ocuk sahibi olmadan ?lGrse, kardei  ? onun karsn alsn, soyunu sGrdGrsGn.' 25Aramzda yedi karde vard. lki evlendi ve ?ldG. &ocuuu olmadundan karsn  ?@ kardeine brakt. 26kincisi, G'GncGsG, yedincisine kadar  ? hepsine ayn ey oldu. 27Hepsinden sonra kadn da ?ldG. 28Buna g?re dirili gGnG kadn bu yedi kardeten hangisinin kars olacak? &GnkG hepsi de onunla evlendi.   ?`"  29sa onlara, Siz Kutsal Yazlar ve Tanr'nn gGcGnG bilmediuiniz i'in yanlyorsunuz  diye karlk verdi.  ?# 30 Diriliten sonra insanlar ne evlenir, ne de evlendirilir,  ?$ g?kteki melekler gibidirler. 31>lGlerin dirilmesi konusuna  ?% gelince, Tanr'nn size bildirdiui u s?zG okumadnz m? 32`Ben brahim'in Tanrs, shak'n Tanrs ve Yakup'un Tanrsym' diyor. Tanr ?lGlerin deuil, yaayanlarn Tanrsdr.   ?'  33Bunlar iiten halk, O'nun ?uretiine ap kald.  ?h) a" En bGyGk buyruk ăh)'p-P*P*@@Ԍ ? qa(Mar.12:28-34; Luk.10:25-28)ă  ?  34Ferisiler, sa'nn Sadukileri susturduuunu duyunca bir araya  ?X toplandlar. 35-36Onlardan biri, bir Kutsal Yasa uzman, sa'y snamak amacyla O'na unu sordu: >uretmenim, Kutsal Yasa'da en ?nemli buyruk hangisi?   ?  37sa ona u karlu verdi: `Tanrn olan Rab'bi bGtGn  ?x yGreuinle, bGtGn cannla ve bGtGn aklnla sev.' 38te ilk ve en  ?@ ?nemli buyruk budur. 39lkine benzeyen ikinci buyruk da udur:  ? `Komunu kendin gibi sev.' 40Kutsal Yasa'nn tGmG ve peygamberlerin s?zleri bu iki buyruua dayanr.   ?` ea! Mesih kimin oulu? ă  ?( qa(Mar.12:35-37; Luk.20:41-44)ă  ?  41-42Ferisiler toplu haldeyken sa onlara unu sordu: Mesih'le ilgili olarak ne dGGnGyorsunuz? O, kimin ouludur?   Onlar da, Davut'un Oulu  dediler.  ?  43sa ?yle dedi: O halde nasl oluyor da Davut, Ruh'tan esinlenerek O'ndan `Rab' diye s?z ediyor? ?yle diyor Davut:  ?h  44`Rab Rabbime dedi ki,  Ben dGmanlarn  senin ayaklarnn altna serinceye dek  saumda otur.'  ?P 45Davut O'ndan Rab diye s?z ettiuine g?re, O nasl Davut'un Oulu  ? olur?  46sa'ya hi' kimse karlk veremedi. O gGnden sonra artk kimse de O'na bir ey sormaya cesaret edemedi. <x`yrd ? `B"BMat 23ă<  ?8 Ea% 23. B?lGm ă  ? Ua# Vay halinize! ă  ?  a(Mar.12:38-40; Luk.11:39-51; 13:34-35; 20:45-47)ă  ?   1-2Bundan sonra sa halka ve ?urencilerine ?yle seslendi: Din  ? bilginleri ve Ferisiler Musa'nn kGrsGsGnde otururlar. 3Bu nedenle size s?ylediklerinin tGmGnG yapn ve yerine getirin, ama onlarn yaptklarn yapmayn. &GnkG s?yledikleri eyleri  ?@ kendileri yapmazlar. 4Aur ve tanmas gG' yGkleri baulayp bakalarnn omuzlarna koyarlar da, kendileri bu yGkleri tamak i'in parmaklarn bile kprdatmak istemezler.  ?!  5 Yaptklarnn tGmGnG g?steri i'in yaparlar. >rneuin,  ?`" muskalarn[] bGyGk, giysilerinin pGskGllerini[] uzun yaparlar.  ?(# 6?lenlerde bak?eye, havralarda en se'kin yerlere kurulmaya  ?# baylrlar. 7Meydanlarda selamlanmaktan ve insanlarn kendilerini `Rabb3' diye 'aurmalarndan zevk duyarlar.  ?%  8 Kimse sizi `Rabb3' diye 'aurmasn. &GnkG sizin bir tek  ?H& ?uretmeniniz var ve hepiniz kardesiniz. 9YeryGzGnde kimseye `Baba' demeyin. &GnkG bir tek Babanz var, O da g?ksel Baba'dr.  ?' 10Kimse sizi `?nder' diye 'aurmasn. &GnkG bir tek ?nderiniz  ?( var, O da Mesih'tir. 11Aranzda en GstGn olan, diuerlerinin  ?h) hizmetkr olsun. 12Kendini yGcelten al'altlacak, kendinih)(p-P*P*@@ al'altan yGceltilecektir.  ?  13-14 Vay halinize ey din bilginleri ve Ferisiler, ikiyGzlGler! G?klerin Egemenliuinin kapsn insanlarn yGzGne kapyorsunuz; ne kendiniz i'eri giriyorsunuz, ne de girmek isteyenleri  ?  brakyorsunuz![]  ?  15 Vay halinize ey din bilginleri ve Ferisiler, ikiyGzlGler! Tek bir kiiyi dininize d?ndGrmek i'in denizleri ve ktalar dolarsnz. Dininize d?neni de kendinizden iki kat daha cehennemlik yaparsnz.  ?  16 Vay halinize k?r klavuzlar! Diyorsunuz ki, `Tapnak Gzerine ant i'enin and saylmaz, ama tapnaktaki altn Gzerine ant i'en,  ? andn yerine getirmek zorundadr.' 17Budalalar, k?rler! Hangisi  ?` daha ?nemli, altn m, altn kutsal klan tapnak m? 18Yine diyorsunuz ki, `Sunak Gzerine ant i'enin and saylmaz, ama sunaktaki adaun Gzerine ant i'en, andn yerine getirmek  ? zorundadr.' 19Ey k?rler! Hangisi daha ?nemli, adak m, adau  ? kutsal klan sunak m? 20>yleyse sunak Gzerine ant i'en, hem sunaun hem de sunaktaki her eyin Gzerine ant i'mi olur.  ? 21Tapnak Gzerine ant i'en de hem tapnak, hem de tapnakta  ? yaayan Tanr Gzerine ant i'mi olur. 22G?k Gzerine ant i'en, Tanr'nn taht ve tahtta oturann Gzerine ant i'mi olur.  ?h  23 Vay halinize ey din bilginleri ve Ferisiler, ikiyGzlGler! Siz nanenin, anasonun ve kimyonun ondalun verirsiniz de, Kutsal Yasa'nn daha ?nemli y?nleri olan adalet, merhamet ve sadakati ihmal edersiniz. Ondalk vermeyi ihmal etmeden esas  ? bunlar yerine getirmeniz gerekirdi. 24Ey k?r klavuzlar! KG'Gk sineui sGzer ayrr, ama deveyi yutarsnz!  ?  25 Vay halinize ey din bilginleri ve Ferisiler, ikiyGzlGler! Bardaun ve 'anaun dn temizlersiniz, ama bunlarn i'i  ? a'g?zlGlGk ve taknlkla doludur. 26Ey k?r Ferisi! Sen ?nce bardaun ve 'anaun i'ini temizle ki, dtan da temiz olsunlar.  ?8  27 Vay halinize ey din bilginleri ve Ferisiler, ikiyGzlGler! Siz dtan gGzel g?rGnen, ama i'i ?lG kemikleri ve her tGrlG  ? pislikle dolu badanal mezarlara benzersiniz. 28Dtan insanlara douru kiilermi gibi g?rGnGrsGnGz, ama i'te ikiyGzlGlGk ve k?tGlGkle dolusunuz.  ?   29 Vay halinize ey din bilginleri ve Ferisiler, ikiyGzlGler! Peygamberlerin mezarlarn yaparsnz, douru kiilerin  ? tGrbelerini donatrsnz. 30`Atalarmzn yaadu gGnlerde yaasaydk, onlarla birlikte peygamberlerin kanna girmezdik'  ?@ diyorsunuz. 31B?ylece, peygamberleri ?ldGrenlerin torunlar  ? olduuunuza siz kendiniz tanklk ediyorsunuz. 32Haydi, atalarnzn balattu ii bitirin!  ?!  33 Sizi ylanlar, sizi engerekler soyu! Cehennem cezasndan  ?`" nasl ka'acaksnz? 34te bunun i'in size peygamberler, bilge kiiler ve din bilginleri g?nderiyorum. Bunlardan kimini ?ldGrecek, 'armha gereceksiniz. Kimini havralarnzda  ?$ kam'layacak, kentten kente kovalayacaksnz. 35B?ylelikle, douru kii olan Habil'in kanndan, tapnakla sunak arasnda ?ldGrdGuGnGz Berekya'nn oulu Zekeriya'nn kanna kadar, yeryGzGnde aktlan her douru kiinin kanndan sorumlu  ?' tutulacaksnz. 36Size dourusunu s?yleyeyim, bunlarn hepsinden  ?( bu kuak[] sorumlu tutulacaktr.  ?h)  37 Ey KudGs! Peygamberleri ?ldGren, kendisine g?nderilenlerih))p-P*P*@@ talayan KudGs! Bir tavuk, civcivlerini kanatlar altna nasl toplarsa, ben de ka' kez senin 'ocuklarn ?ylece toplamak  ? istedim, ama siz istemediniz. 38Bakn, eviniz ssz braklacak!  ?X 39Size unu s?yleyeyim: `Rab'bin adyla gelene ?vgGler olsun!' diyeceuiniz zamana dek beni bir daha g?rmeyeceksiniz.  <yr6\ ? `B"BMat 24ă<  ?x Ea% 24. B?lGm ă  ? ea! Sonun belirtileri ă  ? a(Mar.13:1-31; Luk.21:5-33)ă  sa tapnaktan 'kp giderken, ?urencileri, tapnaun  ?( binalarn O'na g?stermek i'in yanna geldiler. 2sa onlara, BGtGn bunlar g?rGyor musunuz?  dedi. Size dourusunu s?yleyeyim, burada ta GstGnde ta kalmayacak, hepsi yklacak!   ?  3sa, Zeytin daunda otururken ?urencileri yalnz olarak yanna geldiler. S?yle bize  dediler, bu dediklerin ne zaman olacak, senin geliini ve 'aun bitimini g?steren belirti ne olacak?   ?  4sa onlara u karlu verdi: Sakn kimse sizi saptrmasn!  ? 5Bir'oklar, `Mesih benim' diyerek benim admla gelecek, bir'ok  ?h kiiyi saptracaklar. 6Sava gGrGltGleri, sava haberleri duyacaksnz. Korkmayn sakn! Bunlarn olmas gerek, ama bu daha  ? son demek deuildir. 7Ulus ulusa, devlet devlete sava a'acak; yer  ? yer ktlklar, depremler olacak. 8BGtGn bunlar, douum sanclarnn balangcdr.  ?P  9 O zaman sizi skntya sokacaklar ve ?ldGrecekler. Benim  ? admdan ?tGrG tGm uluslar sizden nefret edecek. 10O zaman bir'ok kii imandan sapacak, birbirlerini ele verecek ve birbirlerinden  ? nefret edecekler. 11Bir'ok sahte peygamber tGreyecek ve bunlar  ?p bir'ok kiiyi saptracak. 12K?tGlGklerin 'oualmasndan ?tGrG  ?8 bir'oklarnn sevgisi souuyacak. 13Ama sonuna kadar dayanan  ? kurtulacaktr. 14G?ksel Egemenliuin bu mGjdesi tGm uluslara bir tanklk olmak Gzere bGtGn dGnyada duyurulacak, ve son o zaman gelecektir.  ?X  15-16 Danyal peygamberin s?zGnG ettiui ykc iuren' eyin kutsal yerde dikildiuini g?rdGuGnGz zaman (okuyan anlasn),  ? Yahudiye'de olanlar daulara ka'sn. 17Damda olan, evindeki  ? eyalarn almak i'in aau inmesin. 18Tarlada olan, abasn  ?x almak i'in geri d?nmesin. 19O gGnlerde gebe olan, 'ocuk emziren  ?@ kadnlarn vay haline! 20Dua edin ki, ka'nz ka ya da Sept  ? gGnGne rastlamasn. 21&GnkG o gGnlerde ?yle korkun' bir sknt olacak ki, dGnyann balangcndan bu yana b?ylesi olmam, ondan  ?! sonra da olmayacaktr. 22O gGnler ksaltlmam olsayd, hi' kimse kurtulamazd. Ama se'ilmi olanlar uuruna o gGnler  ?(# ksaltlacak. 23Euer o zaman biri size, `te Mesih burada', ya  ?# da `te urada' derse, inanmayn. 24&GnkG sahte mesihler, sahte peygamberler tGreyecek; bunlar bGyGk mucizeler ve harikalar yaratacaklar. >yle ki, ellerinden gelse, se'ilmi olanlar bile  ?H& saptracaklar. 25te size ?nceden s?ylemi bulunuyorum.  ?'  26 Bunun i'in size, `te Mesih '?lde' derlerse gitmeyin.  ?' `Bakn, i' odalarda' derlerse inanmayn. 27&GnkG nsanoulu'nun gelii, douuda 'akp batya kadar her taraftan g?rGlen imek gibi olacaktr.h)*p-P*P*@@Ԍ ?  28 Le neredeyse, akbabalar oraya GGecek.  ?  29 O gGnlerin skntsndan hemen sonra,  `GGne kararacak,  ay un vermez olacak,  yldzlar g?kten dGecek  ve g?ksel gG'ler sarslacak.'  ?@  30 O zaman nsanoulu'nun belirtisi g?kte g?rGnecek. YeryGzGndeki bGtGn halklar aulayp d?vGnecek, nsanoulu'nun g?kteki bulutlar Gzerinde bGyGk gG' ve g?rkemle geldiuini  ? g?recekler. 31Kendisi, gG'lG bir borazan sesiyle meleklerini g?nderecek ve onlar, O'nun se'tiklerini, g?klerin bir ucundan ?bGr ucuna kadar d?rt yelden alp bir araya toplayacaklar.  ?  32 ncir auacndan ders aln! Dallar filizlenip yapraklarn  ? sGrGnce, yaz mevsiminin yakn olduuunu anlarsnz. 33Ayn ekilde, bGtGn bunlarn ger'ekletiuini g?rdGuGnGzde bilin ki,  ?H nsanoulu yakndr, kapdadr. 34Size dourusunu s?yleyeyim, bGtGn  ? bunlar olmadan bu kuak[] ortadan kalkmayacak. 35G?k ve yer ortadan kalkacak, ama benim s?zlerim asla ortadan kalkmayacaktr.  ?h 9a Bilinmeyen gGn ve saat ă  ?0 1 a(Mar.13:32-37; Luk.12:41-48; 17:26-30,34-36)ă  ?  36 O gGnG ve saati, ne g?kteki melekler, ne de Ouul bilir;  ? Baba'dan baka kimse bilmez. 37Nuh'un gGnlerinde nasl olduysa,  ?P nsanoulu'nun geliinde de ?yle olacak. 38Nuh'un gemiye bindiui gGne dek, tufandan ?nceki gGnlerde insanlar yiyip i'iyor, evlenip  ? evlendiriliyorlard. 39Tufan gelinceye, hepsini sGpGrGp g?tGrGnceye dek balarna geleceklerden habersizdiler.  ?p nsanoulu'nun gelii de ?yle olacak. 40O gGn tarlada bulunan iki  ?8 kiiden biri alnacak, biri braklacak. 41Deuirmende buuday ?uGten iki kadndan biri alnacak, biri braklacak.  ?  42 Bunun i'in uyank kaln. &GnkG Rabbinizin geleceui gGnG  ? bilemezsiniz. 43Ama unu bilin ki, ev sahibi, hrszn gece hangi saatte geleceuini bilse, uyank durur, evinin soyulmasna frsat  ?  vermez. 44Bunun i'in siz de hazr olun! &GnkG nsanoulu, ummadunz bir saatte gelecektir.  ?  45 Efendinin, hizmetkrlarna vaktinde yiyecek vermek i'in Gzerlerinde yetkili kldu gGvenilir ve akll k?le kimdir?  ?@ 46Efendisi eve d?ndGuGnde iinin banda bulacau o k?leye ne  ? mutlu! 47Size dourusunu s?yleyeyim, efendisi onu tGm malnn  ? Gzerinde yetkili klacak. 48-51Ama o k?le k?tG olur da kendi kendine, `Efendim gecikiyor' der ve yoldalarn d?vmeye balarsa, sarholarla birlikte yiyip i'erse, efendisi, onun beklemediui bir gGnde, ummadu bir saatte gelecek, onu iddetle cezalandracak ve ikiyGzlGlerle bir tutacak. Orada aulay ve di gcrts olacaktr. </d ? `B"BMat 25ă<  ?' Ea% 25. B?lGm ă  ?( ea! On kz benzetmesi ă h)+p-P*P*@@Ԍ O zaman G?klerin Egemenliui, kandillerini alp gGveyi  ? karlamaya 'km olan on kza benzeyecek. 2Bunlarn bei  ? aklsz, bei de akllym. 3Aklszlar kandillerini almlarsa  ?X da, yanlarna yau almamlar. 4Aklllar ise, kandilleriyle  ?  birlikte kaplar i'inde yau da almlar. 5GGvey gecikince hepsini uyku tutmu ve dalp uyumular.  ?  6 Gece yars bir ses yanklanm: `te gGvey geliyor, onu  ?x karlamaya 'kn!' 7Bunun Gzerine kzlarn hepsi kalkp kandillerini tazelemiler.  ?  8 Aklszlar aklllara, `Kandillerimiz s?nGyor, bize yaunzdan verin!' demiler.  ?  9 Aklllar, `Olmaz! Hem bize hem size yetmeyebilir. En iyisi satclara gidin, kendinize yau aln' demiler.  ?(  10 Ne var ki, onlar yau satn almaya giderlerken gGvey gelmi. Hazrlkl olan kzlar, onunla birlikte dGuGn ?lenine girmiler ve kap kapanm.  ?  11 Daha sonra gelen ?bGr kzlar, `Efendimiz, efendimiz, a' kapy bize!' demiler.  ?  12 GGvey ise, `Size dourusunu s?yleyeyim, sizi tanmyorum' demi.  ?  13 Bu nedenle uyank durun. &GnkG o gGnG ve o saati bilemezsiniz.  ? 9a Emanet para benzetmesi ă  ? ia"(Luk.19:11-27)ă  ?P  14 G?ksel Egemenlik, yolculuua 'kmak Gzere olan bir adamn k?lelerini 'aurp maln onlara emanet etmesine benzer.  ?  15 Adam, her birinin yeteneuine g?re, birine be, birine iki,  ? birine de bir talant vererek yola 'km. 16Be talant alan,  ?p hemen gidip bu paray iletmi ve be talant daha kazanm. 17ki  ?8 talant alan da iki talant daha kazanm. 18Bir talant alan ise gidip toprau kazm ve efendisinin parasn saklam.  ?  19 Uzun zaman sonra bu k?lelerin efendisi d?nmG, onlarla  ? hesaplamaya oturmu. 20Be talant alm olan gelip be talant daha getirmi, `Efendimiz' demi, `bana be talant emanet etmitin; bak, be talant daha kazandm.'  ?  21 Efendisi ona, `Aferin, iyi ve gGvenilir k?le!' demi. `Sen kG'Gk ilerde gGvenilir olduuunu g?sterdin, ben de seni bGyGk ilerin bana ge'ireceuim. Gel, efendinin enliuine katl!'  ?@  22 ki talant alm olan da gelmi, `Efendimiz' demi, `bana iki talant emanet etmitin; bak, iki talant daha kazandm.'  ?  23 Efendisi ona, `Aferin, iyi ve gGvenilir k?le!' demi. `Sen kG'Gk ilerde gGvenilir olduuunu g?sterdin, ben de seni bGyGk ilerin bana ge'ireceuim. Gel, efendinin enliuine katl!'  ?(#  24 Sonra bir talant alm olan gelmi, `Efendimiz' demi, `senin sert bir adam olduuunu biliyordum. Ekmediuin yerden bi'er,  ?$ harman savurmadun yerden devirirsin. 25Bu nedenle korktum, gidip senin verdiuin talant topraua g?mdGm. te, al paran!'  ?H&  26-27 Efendisi ona u karlu vermi: `K?tG ve tembel k?le! Ekmediuim yerden bi'tiuimi, harman savurmadum yerden devirdiuimi biliyordun ha? >yleyse param faizcilere vermeliydin. Ben de geldiuimde onu faiziyle geri alrdm...  ?h) 28Haydi, elindeki talant aln, on talant olana verin! 29&GnkGh),p-P*P*@@ kimde varsa, ona daha 'ok verilecek ve o bolluk i'inde olacak.  ? Ama kimde yoksa, kendisinde olan da elinden alnacak. 30u yararsz k?leyi darya, karanlua atn. Orada aulay ve di gcrts olacaktr.'  ? a Koyunlar ve ke'iler ă  ?x  31 nsanoulu kendi g?rkemi i'inde bGtGn melekleriyle birlikte  ?@ gelince, g?rkemli tahtna oturacak. 32Uluslarn hepsi O'nun ?nGnde toplanacak, O da koyunlar ke'ilerden ayran bir 'oban  ? gibi, onlar birbirinden ayracak. 33Koyunlar sauna, ke'ileri soluna alacak.  ?`  34 O zaman Kral, saundaki kiilere, `Sizler, Babamn kutsadklar, gelin!' diyecek. `DGnya kurulduuundan beri sizin  ? i'in hazrlanm olan egemenliui miras aln! 35&GnkG ackmtm, bana yiyecek verdiniz; susamtm, bana i'ecek verdiniz;  ? yabancydm, beni i'eri aldnz. 36&plaktm, beni giydirdiniz; hastaydm, benimle ilgilendiniz; zindandaydm, yanma geldiniz.'  ?  37 O vakit douru kiiler O'na u karlu verecekler: `Ya Rab, biz seni ne zaman a' g?rGp doyurduk, ya da susam g?rGp i'ecek  ? verdik? 38Seni ne zaman yabanc g?rdGk de i'eri aldk, ya da  ?h 'plak g?rGp giydirdik? 39Seni ne zaman hasta ya da zindanda g?rGp yanna geldik?'  ?  40 Kral da onlara ?yle cevap verecek: `Size dourusunu s?yleyeyim, bu en basit kardelerimden biri i'in yaptunz, benim i'in yapm oldunuz.'  ?P  41 Sonra solundakilere ?yle diyecek: `Ey lanetliler, 'ekilin ?nGmden! blis ile onun melekleri i'in hazrlanm s?nmez atee  ? yollann! 42-43&GnkG ackmtm, bana yiyecek vermediniz; susamtm, bana i'ecek vermediniz; yabancydm, beni i'eri almadnz; 'plaktm, beni giydirmediniz; hastaydm, zindandaydm, benimle ilgilenmediniz.  ?  44 O vakit onlar da ?yle karlk verecekler: `Ya Rab, seni ne zaman a', susam, yabanc, 'plak, hasta ya da zindanda g?rdGk de sana hizmet etmedik?'  ?X  45 Kral da onlara u cevab verecek: `Size dourusunu s?yleyeyim, mademki bu en basit kardelerimden biri i'in bunu yapmadnz, benim i'in de yapmam oldunuz.'  ?  46 Bunlar sonsuz azaba uurayacak, dourular ise sonsuz yaama kavuacaklar.  </g6\ ? `B"BMat 26ă<  ? Ea% 26. B?lGm ă  ?`"  a sa'y ?ldGrme tasars ă  ?(# -a(Mar.14:1-2; Luk.22:1-2; Yu.11:45-53)ă  ?$  1-2sa bGtGn bunlar anlattktan sonra ?urencilerine ?yle dedi: Biliyorsunuz, iki gGn sonra Fsh bayramdr, ve nsanoulu 'armha gerilmek Gzere ele verilecek.   ?'  3Bu srada bakhinler ve halkn ihtiyarlar, Kayafa adndaki  ?' bakhinin saraynda toplandlar. 4sa'y hileyle tutuklayp  ?( ?ldGrmek i'in dGzen kurdular. 5Ama, `Bayramda olmasn ki, halk arasnda kargaalk 'kmasn' diyorlard.h)-p-P*P*@@Ԍ ? ԙa" sa Beytanya'da ă  ? %a(Mar.14:3-9; Yu.12:1-8)ă  ?X  6-7sa Beytanya'da cGzaml Simun'un evindeyken, yanna bir kadn geldi. Kadn, kaymaktandan bir kap i'inde 'ok deuerli, ho kokulu bir yau getirmiti. sa sofrada otururken, kadn yau O'nun bandan aau d?ktG.  ?x  8>urenciler bunu g?rGnce kzdlar. Nedir bu savurganlk?   ?@ dediler. 9 Bu yau pahalya satlabilir, paras yoksullara verilebilirdi.   ?  10S?ylenenleri fark eden sa, ?urencilerine, Kadn neden  ? GzGyorsunuz?  dedi. Benim i'in gGzel bir ey yapt. 11Yoksullar her zaman aranzdadr, ama ben her zaman aranzda olmayacaum.  ?( 12Kadn bu ho kokulu yau, beni g?mGlmeye hazrlamak i'in  ? bedenimin Gzerine boaltt. 13Size dourusunu s?yleyeyim, bu mGjde dGnyann her neresinde duyurulursa, bu kadnn yaptu da onun anlmas i'in anlatlacak.   ? )a Yahuda'nn ihaneti ă  ? a(Mar.14:10-11; Luk.22:3-6)ă  ?h  14-15O srada Onikilerden biri  ad Yahuda skariyot olan  bakhinlere giderek, O'nu ele verirsem bana ne verirsiniz?   ? dedi. Otuz gGmG tartp ona verdiler. 16Yahuda o andan itibaren sa'y ele vermek i'in frsat kollamaya balad.  ?P a# Fsh yemeui ă  ?  a(Mar.14:12-26; Luk.22:7-23; Yu.13:21-30; 1Ko.11:23-25)ă  ?  17Mayasz Ekmek bayramnn ilk gGnG ?urenciler sa'nn yanna gelerek, Fsh yemeuini yemen i'in nerede hazrlk yapmamz istersin?  diye sordular.  ?  18sa onlara, Kente varp o adamn evine gidin  dedi. Ona ?yle deyin: `>uretmen diyor ki, zamanm yaklat. Fsh bayramn, ?urencilerimle birlikte senin evinde kutlayacaum.'   ?X 19>urenciler, sa'nn buyruuunu yerine getirerek Fsh yemeui i'in hazrlk yaptlar.  ?  20Akam olunca sa on iki ?urencisiyle yemeue oturdu. 21Yemek yerlerken, Size dourusunu s?yleyeyim, sizden biri beni ele verecek  dedi.  ?@  22Bu s?z onlar kedere boudu. Teker teker, Rab, beni demek istemedin ya?  diye sormaya baladlar.  ?  23O da, Beni ele verecek olan  dedi, elindeki ekmeui benimle  ?! birlikte sahana batrandr. 24nsanoulu, kendisi i'in yazlm olduuu gibi gidiyor, ama nsanoulu'nu ele verenin vay haline! O adam hi' doumam olsayd, kendisi i'in daha iyi olurdu.   ?#  25O'nu ele verecek olan Yahuda, Rabb3, yoksa beni mi demek istedin?  diye sordu.  sa ona, S?ylediuin gibidir  karlun verdi.  ?H&  26Yemek srasnda sa eline ekmek ald, Gkran duasn yapp ekmeui b?ldG ve ?urencilerine verdi. Aln, yiyin  dedi, bu  ?' benim bedenimdir.  27Sonra bir kse alp Gkretti ve bunu  ?( ?urencilerine vererek, Hepiniz bundan i'in  dedi. 28 &GnkG bu benim kanmdr, gGnahlarn baulanmas i'in bir'oklar uurunah).p-P*P*@@  ? aktlan antlama kandr. 29Size unu s?yleyeyim, Babamn egemenliuinde sizinle birlikte tazesini i'eceuim o gGne dek, asmann bu GrGnGnden bir daha i'meyeceuim.   ?X  30Bir ilahi s?yledikten sonra dar 'kp Zeytin dauna douru gittiler.  ?  a Petrus'un inkr ?nceden bildiriliyor ă  ?x  a(Mar.14:27-31; Luk.22:31-34; Yu.13:36-38)ă  ?  31Bu arada sa ?urencilerine, Bu gece hepiniz benden ?tGrG sendeleyip dGeceksiniz  dedi. &GnkG ?yle yazlmtr:  `&oban vuracaum,  sGrGdeki koyunlar da darmadaun olacak.'  ? 32Ama ben dirildikten sonra sizden ?nce Celile'ye gideceuim.   ?  33Petrus O'na, Herkes senden ?tGrG sendeleyip dGse de, ben asla dGmem  dedi.  ?  34 Sana dourusunu s?yleyeyim  dedi sa, bu gece horoz ?tmeden sen beni G' kez inkr edeceksin.   ?  35Petrus, Seninle birlikte ?lmem bile gerekse, seni asla inkr etmem  dedi. >urencilerin hepsi de ayn eyi s?yledi.  ? a Getsemani bah'esinde ă  ? qa(Mar.14:32-42; Luk.22:39-46)ă  ?P  36Sonra sa ?urencileriyle birlikte Getsemani denen bir yere geldi. >urencilerine, Ben uraya gidip dua edeceuim, siz burada  ? oturun  dedi. 37Petrus ile Zebedi'nin iki oulunu yanna ald.  ? Kederlenmeye ve aur bir sknt duymaya balamt. 38Onlara, YGreuim ?lGm derecesinde kederli  dedi. Burada kaln, benimle birlikte uyank durun.   ?  39Biraz ilerledi, yGzGstG yere kapanp dua etmeye balad.  ?  Baba  dedi, mGmkGnse bu kse benden uzaklatrlsn. Yine de benim deuil, senin istediuin olsun.   ?X  40>urencilerin yanna d?ndGuGnde onlar uyumu buldu. Petrus'a, Demek ki benimle birlikte bir saat uyank kalamadnz!  dedi.  ? 41 Uyank durup dua edin ki, ayartlmayasnz. Ruh isteklidir, ama beden gG'sGzdGr.   ?x  42sa ikinci kez uzaklap dua etti. Baba  dedi, euer ben i'meden bu ksenin uzaklatrlmas mGmkGn deuilse, senin istediuin olsun.   ?  43Geri geldiuinde ?urencilerini yine uyumu buldu. Onlarn g?z  ?! kapaklarna bir aurlk '?kmGtG. 44Onlar brakp tekrar uzaklat, yine ayn s?zlerle G'GncG kez dua etti.  ?(#  45Sonra ?urencilerin yanna d?nerek, Hl uyuyor, dinleniyor musunuz?  dedi. te saat yaklat, nsanoulu gGnahkrlarn  ?$ eline veriliyor. 46Kalkn, gidelim. te beni ele veren geldi!   ?H& a! sa tutuklanyor ă  ?'  a(Mar.14:43-50; Luk.22:47-53; Yu.18:3-12)ă  ?(  47sa daha konuurken, Onikilerden biri olan Yahuda geldi. Yannda, bakhinlerle halkn ihtiyarlar tarafndan g?nderilmih)/p-P*P*@@  ? kl'l sopal bGyGk bir kalabalk vard. 48sa'y ele veren Yahuda, Kimi ?persem, sa O'dur, O'nu tutuklayn  diye onlarla  ? s?zlemiti. 49Dosdouru sa'ya gidip, Selam, Rabb3!  diyerek O'nu ?ptG.  ?   50sa ona, Arkada, bunun i'in mi geldin?  dedi. Bunun Gzerine  ? adamlar yaklat, sa'y yakalayp tutukladlar. 51sa'yla birlikte olanlardan biri, ani bir hareketle klcn 'ekti,  ?x bakhinin k?lesine vurup kulaun u'urdu. 52O zaman sa ona, Klcn yerine koy!  dedi. Kl' 'ekenlerin hepsi kl'la  ? ?lecek. 53Yoksa Babamdan yardm isteyemez miyim sanyorsun? stesem, hemen u an bana on iki tGmenden fazla melek g?nderir.  ? 54Ama b?yle olmas gerektiuini bildiren Kutsal Yazlar o zaman nasl yerine gelir?   ?(  55Bundan sonra sa kalabalua d?nGp ?yle seslendi: Bir haydudun peindeymi gibi beni kl' ve sopalarla m yakalamaya geldiniz? Her gGn tapnakta oturup ders veriyordum, beni  ? tutuklamadnz. 56Ama bGtGn bunlar, peygamberlerin yazdklar yerine gelsin diye oldu.  O zaman ?urencilerin hepsi O'nu brakp ka't.  ? I a sa YGksek Kurul'un ?nGnde ă  ?h  a(Mar.14:53-65; Luk.22:54-55,63-71; Yu.18:13-14,19-24)ă  ?  57sa'y tutuklayanlar, O'nu bakhin Kayafa'ya g?tGrdGler. Din  ? bilginleriyle ihtiyarlar da orada toplanmlard. 58Petrus, sa'y uzaktan, ta bakhinin avlusuna kadar izledi. Sonucu g?rmek i'in i'eri girip n?bet'ilerin yanna oturdu.  ?  59Bakhinlerle YGksek Kurul'un tamam, sa'y ?lGm cezasna  ? 'arptrmak i'in kendisine kar yalanc tanklar aryorlard. 60 ? 61Ortaya bir'ok yalanc tank 'ktu halde, aradklarn bulamadlar. Sonunda ortaya 'kan iki kii ?yle dediler: Bu adam, `Ben Tanr'nn tapnaun ykp G' gGnde yeniden kurabilirim' dedi.   ?  62Bakhin ayaua kalkp sa'ya, Hi' cevap vermeyecek misin?   ? dedi. Nedir bunlarn sana kar ettiui bu tanklklar?  63sa susmaya devam etti. Bakhin ise O'na, Yaayan Tanr adna sana yemin ettiriyorum, s?yle bize, Tanr'nn Oulu Mesih sen misin?  dedi.  ?  64sa, S?ylediuin gibidir  karlun verdi. Fstelik size unu s?yleyeyim, bundan sonra nsanoulu'nun, kudretli Olan'n saunda oturduuunu ve g?uGn bulutlar Gzerinde geldiuini g?receksiniz.   ?  65Bunun Gzerine bakhin giysilerini yrtarak, Tanr'ya kGfretti!  dedi. Artk tanklara ne ihtiyacmz var? te kGfGrG  ?`" iittiniz. 66Buna ne diyorsunuz?   >lGmG hak etti!  diye cevap verdiler.  ?#  67-68Bunun Gzerine sa'nn yGzGne tGkGrGp O'nu yumrukladlar. Bazlar da O'nu tokatlayp, Ey Mesih, peygamberliuini g?ster bakalm, sana vuran kim?  dediler.  ?' I a Petrus sa'y inkr ediyor ă  ?'  a(Mar.14:66-72; Luk.22:56-62; Yu.18:15-18,25-27)ă  ?h)  69Petrus ise darda, avluda oturuyordu. Bir hizmet'i kzh)0p-P*P*@@ yanna gelip, Sen de Celileli sa'yla birlikteydin  dedi.  ?  70Ama Petrus bunu herkesin ?nGnde inkr ederek ?yle dedi: Senin neden s?z ettiuini anlamyorum.   ?X  71Sonra avlu kapsnn ?nGne 'kt. Onu g?ren baka bir hizmet'i kz orada bulunanlara, Bu adam Nasral sa'yla birlikteydi  dedi.  ?  72Petrus yemin ederek, Ben o adam tanmyorum  diye yine inkr etti.  ?@  73Orada duranlar az sonra Petrus'a yaklap, Ger'ekten sen de onlardansn. Leh'en seni ele veriyor  dediler.  ?  74Petrus kendine lanet okuyup yemin ederek, O adam tanmyorum!  dedi.  ?`  Tam o anda horoz ?ttG. 75Petrus, sa'nn, Horoz ?tmeden sen beni G' kez inkr edeceksin  dediuini hatrlad ve dar 'kp ac ac aulad. <gd ? `B"BMat 27ă<  ?H Ea% 27. B?lGm ă  ? ua Yahuda kendini asyor ă  ? a#(El'.1:18-19)ă  Sabah olunca tGm bakhinlerle halkn ihtiyarlar, sa'y ?lGm  ? cezasna 'arptrmak konusunda anlatlar. 2O'nu bauladlar ve g?tGrGp vali Pilatus'a teslim ettiler.  ?  3sa'y ele veren Yahuda, O'nun mahkEm edildiuini g?rGnce yaptuna piman oldu. Otuz gGmGG bakhinlere ve ihtiyarlara  ? geri g?tGrdG. 4 Ben su'suz birini[] ele vermekle gGnah iledim  dedi.  Onlar ise, Bundan bize ne? Onu sen dGGn  dediler.  ?p  5Yahuda paralar tapnaun i'ine frlatarak oradan ayrld, gidip kendini ast.  ?  6Paralar toplayan bakhinler, Kan bedeli olan bu paralar  ? tapnaun hazinesine koymak douru olmaz  dediler. 7Kendi aralarnda anlaarak bu parayla yabanclar i'in mezarlk yapmak  ?X Gzere &?mlek'i Tarlasn satn aldlar. 8Bunun i'in bu tarlaya  ?  bugGne dek `Kan Tarlas' denilmitir. 9-10B?ylece Yeremya peygamber aracluyla bildirilen u s?z yerine gelmi oldu:   srail ouullarndan kimilerinin  O'na bi'tikleri deuerin karlu olan  otuz gGmGG aldlar  ve Rab'bin bana buyurduuu gibi,  '?mlek'inin tarlasn satn almak i'in harcadlar.   ?(# I a sa vali Pilatus'un ?nGnde ă  ?#  a(Mar.15:2-15; Luk.23:3-5,13-25; Yu.18:33-19:16)ă  ?%  11sa valinin ?nGne 'karld. Vali O'na, Sen Yahudilerin Kral msn?  diye sordu.  sa, S?ylediuin gibidir  dedi.  ?'  12Bakhinlerle ihtiyarlar O'nu su'laynca hi' karlk  ?( vermedi. 13Pilatus O'na, Senin aleyhinde yaptklar bunca  ?h) tanklu duymuyor musun?  dedi. 14sa bir tek konuda bile onah)1p-P*P*@@ cevap vermedi. Vali buna 'ok at.  ?  15Her Fsh bayramnda vali, halkn istediui bir tutukluyu  ? salvermeyi adet edinmiti. 16O gGnlerde Barabas adnda GnlG bir  ?X tutuklu vard. 17Halk bir araya toplandunda, Pilatus onlara, Sizin i'in kimi salvereyim istersiniz, Barabas' m, Mesih  ? denilen sa'y m?  diye sordu. 18sa'y kskan'lktan ?tGrG kendisine teslim ettiklerini biliyordu.  ?x  19Pilatus yarg kGrsGsGnde otururken kars ona, O douru adama dokunma. DGn gece rGyamda O'nun yGzGnden 'ok sknt 'ektim  diye haber g?nderdi.  ?  20Bakhinler ve ihtiyarlar ise, Barabas'n salverilmesini ve sa'nn ?ldGrGlmesini istesinler diye halk kkrttlar.  ?`  21Vali onlara unu sordu: Sizin i'in ikisinden hangisini salvereyim istersiniz?   Barabas'  dediler.  ?  22Pilatus, >yleyse Mesih denen sa'y ne yapaym?  dedi.  Hep bir auzdan, &armha gerilsin!  dediler.  ?H  23Pilatus, O ne k?tGlGk yapt ki?  diye sordu.  Onlar ise daha yGksek sesle, &armha gerilsin!  diye baurp durdular.  ?  24Pilatus, elinden bir ey gelmediuini, tersine, bir kargaalun baladun g?rGnce su ald, kalabalun ?nGnde ellerini ykayp ?yle dedi: Bu adamn kanndan ben sorumlu deuilim. Bu ie siz bakn!   ?  25BGtGn halk u karlu verdi: O'nun kannn sorumluluuu bizim ve 'ocuklarmzn Gzerinde olsun!   ?P  26Bunun Gzerine Pilatus onlar i'in Barabas' salverdi. sa'y ise kam'lattktan sonra 'armha gerilmek Gzere askerlere teslim etti.  ?p  a Askerlerin sa'y aaulamas ă  ?8 a(Mar.15:16-20; Yu.19:2-3)ă  ?  27Sonra valinin askerleri sa'y vali konauna g?tGrGp tGm  ? taburu bana topladlar. 28O'nu soyup Gzerine krmz bir kaftan  ?X ge'irdiler. 29Dikenlerden bir ta' ?rGp bana koydular, sau eline de bir kam tutturdular. >nGnde diz '?kGp, Selam, ey  ? Yahudilerin Kral!  diyerek O'nunla alay ettiler. 30Fzerine  ? tGkGrdGler, kam alp bana vurdular. 31O'nunla b?yle alay ettikten sonra kaftan Gzerinden 'karp O'na yine kendi giysilerini giydirdiler ve 'armha germek Gzere O'nu alp g?tGrdGler.  ?! ua sa 'armha geriliyor ă  ?`"  a(Mar.15:21-32; Luk.23:26-43; Yu.19:17-27)ă  ?#  32Dar 'ktklarnda Simun adnda Kireneli bir adama  ?$ rastladlar. sa'nn 'armhn ona zorla tattlar. 33-34Golgota, yani Kafatas denilen yere vardklarnda i'mesi i'in sa'ya ?dle kark arap verdiler. sa bunu tadnca i'mek istemedi.aa)  ?'  35Askerler O'nu 'armha gerdikten sonra kura 'ekerek  ?' giysilerini aralarnda paylatlar. 36Sonra oturup yannda n?bet  ?( tuttular. 37Bann Gzerine, h)2p-P*P*@@Ԍ a`BU, YAHUDLERN KRALI SA'DIR' diye yazan bir su' yaftas astlar.  ?X  38sa'yla birlikte, biri saunda ?bGrG solunda olmak Gzere iki  ?  haydut da 'armha gerildi. 39-40Oradan ge'enler balarn sallayp sa'ya s?vGyor, Hani sen tapnau ykp G' gGnde yeniden kuracaktn? Haydi, kurtar kendini! Tanr'nn Ouluysan, 'armhtan in!  diyorlard.  ?@  41-42Bakhinler, din bilginleri ve ihtiyarlar da ayn ekilde O'nunla alay ederek, Bakalarn kurtard, kendini kurtaramyor  diyorlard. srail'in Kral imi! imdi 'armhtan aau insin  ? de O'na iman edelim. 43Tanr'ya gGveniyordu; Tanr O'nu seviyorsa, kurtarsn bakalm! &GnkG, `Ben Tanr'nn Ouluyum'  ?( demiti.  44sa'yla birlikte 'armha gerilmi olan haydutlar da O'na ayn ekilde hakaret ettiler.  ? Ua# sa'nn ?lGmG ă  ?H  a(Mar.15:33-41; Luk.23:44-49; Yu.19:28-30)ă  ?  45BGtGn Glkenin Gzerine ?uleyin saat on ikiden saat G'e kadar  ? sGren bir karanlk '?ktG. 46Saat G'e douru sa yGksek sesle, El3, El3, lema evaktani?  yani, Tanrm, Tanrm, beni ni'in terk ettin?  diye baurd.  ?  47Orada duranlardan bazlar bunu iitince, Bu adam lyas' 'auryor  dediler.  ?  48'lerinden biri hemen koup bir sGnger getirdi, eki araba  ?P batrp bir kamn ucuna takarak sa'ya i'irdi. 49Diuerleri ise, Dur bakalm, lyas gelip O'nu kurtaracak m?  dediler.  ?  50sa, yGksek sesle bir kez daha baurd ve ruhunu teslim etti.  ?  51O anda tapnaktaki perde yukardan aauya dek yrtlarak  ?p ikiye b?lGndG. Yer sarsld, kayalar yarld. 52Mezarlar a'ld,  ?8 ?lmG olan bir'ok kutsal kiinin cesetleri dirildi. 53Bunlar mezarlarndan 'kp sa'nn diriliinden sonra kutsal kente girdiler ve bir'ok kimseye g?rGndGler.  ?  54sa'y bekleyen yGzba ve beraberindeki askerler, depremi ve ?bGr olaylar g?rGnce dehete kapldlar ve, Bu ger'ekten Tanr'nn Ouluydu!  dediler.  ?  55Orada, olup bitenleri uzaktan izleyen bir'ok kadn vard. Bunlar, Celile'den sa'nn peinden gelip O'na hizmet etmilerdi.  ?x 56Aralarnda Mecdelli Meryem, Yakup ile Yusuf'un annesi Meryem ve Zebedi ouullarnn annesi de vard.  ? ea! sa'nn g?mGlmesi ă  ?!  a(Mar.15:42-47; Luk.23:50-56; Yu.19:38-42)ă  ?(#  57Akama douru Yusuf adnda zengin bir Aramatyal geldi. O da  ?# sa'nn bir ?urencisiydi. 58Pilatus'a gidip sa'nn cesedini  ?$ istedi. Pilatus da cesedin ona verilmesini buyurdu. 59-60Yusuf cesedi ald, temiz keten beze sard, kayaya oydurmu olduuu kendi yeni mezarna yatrd. Mezarn giriine bGyGk bir ta yuvarlayp  ?' oradan ayrld. 61Mecdelli Meryem ile ?teki Meryem ise orada, mezarn karsnda oturuyorlard.  ?(  62-63Ertesi gGn, yani Hazrlk gGnGnden sonraki gGn, bakhinlerle Ferisiler Pilatus'un ?nGnde toplanarak, Efendimiz h)3p-P*P*@@ dediler, O aldatcnn, daha yaarken, `Ben ?ldGkten G' gGn  ? sonra dirileceuim' dediuini hatrlyoruz. 64Onun i'in buyruk ver de G'GncG gGne dek mezar gGvenlik altna alsnlar. Yoksa ?urencileri gelir, cesedini 'alar ve halka, `>lGmden dirildi' derler. Bu sonuncu aldatmaca ilkinden beter olur.   ?  65Pilatus onlara, Bir manga asker aln, gidip mezar  ? dilediuiniz gibi gGvenlik altna aln  dedi. 66Onlar da askerlerle birlikte gittiler, ta mGhGrleyip mezar gGvenlik altna aldlar. <d ? `B"BMat 28ă<  ? Ea% 28. B?lGm ă  ?( a! sa'nn dirilii ă  ?  a(Mar.16:1-10; Luk.24:1-12; Yu.20:1-10)ă  Sept gGnGnG izleyen haftann ilk gGnG, tan yeri auarrken, Mecdelli Meryem ile ?bGr Meryem mezar g?rmeye gittiler.  ?  2Anszn bGyGk bir deprem oldu. Rab'bin bir meleui g?kten indi ve mezara gidip ta bir yana yuvarlayarak Gzerine oturdu.  ? 3G?rGnGG imek gibi, giysileri ise kar gibi bembeyazd.  ?h 4N?bet'iler korkudan titremeye baladlar, sonra ?lG gibi yere ykldlar.  ?  5Melek kadnlara ?yle seslendi: Korkmayn! &armha gerilmi  ? olan sa'y aradunz biliyorum. 6O burada yok; s?ylemi olduuu  ? gibi dirildi. Gelin, O'nun yattu yeri g?rGn. 7Hemen O'nun ?urencilerine gidip ?yle deyin: `sa ?lGmden dirildi. Sizden ?nce Celile'ye gidiyor, kendisini orada g?receksiniz.' te ben size s?ylemi bulunuyorum.   ?  8Kadnlar, hem korku hem bGyGk sevin' i'inde, 'abucak mezardan uzaklap koa koa sa'nn ?urencilerine haber vermeye gittiler.  ?8 9Anszn sa onlarn karsna 'kt, Selam size!  dedi. Onlar da yaklap sa'nn ayaklarna sarldlar, O'na tapnmaya  ? baladlar. 10O zaman sa onlara, Korkmayn!  dedi. Gidip kardelerime haber verin, Celile'ye gitsinler, beni orada g?recekler.   ?  a N?bet'ilerin getirdiui haber ă  ?x  11Kadnlar daha yoldayken n?bet'i askerlerden bazlar kente giderek olup bitenlerin hepsini bakhinlere bildirdiler.  ? 12-13Bakhinler ihtiyarlarla birlikte toplanp birbirlerine dantktan sonra askerlere 'ok miktarda para vererek dediler ki, Siz ?yle diyeceksiniz: `>urencileri geceleyin geldi, biz  ?`" uyurken O'nun cesedini 'alp g?tGrdGler.' 14Euer bu haber valinin kulauna gidecek olursa biz onu yattrr, size bir zarar  ?# gelmesini ?nleriz.  15B?ylece askerler paray aldlar ve kendilerine s?ylendiui gibi yaptlar. Bu s?ylenti bugGne dek Yahudiler arasnda tekrarlanagelmitir.  ?'  a$ Son buyruk ă  ?'  a(Mar.16:14-18; Luk.24:36-49; Yu.20:19-23; El'.1:6-8)ă  ?h)  16On bir ?urenci Celile'ye, sa'nn kendilerine bildirdiui dauah)4p-P*P*@@  ? gittiler. 17sa'y g?rdGkleri zaman O'na tapndlar. Ama bazlar  ? kuku i'indeydi. 18sa yanlarna gelip kendilerine unlar  ? s?yledi: G?kte ve yeryGzGnde bGtGn yetki bana verildi. 19Bu nedenle gidin, bGtGn uluslar ?urencilerim olarak yetitirin.  ?  Onlar Baba, Ouul ve Kutsal Ruh'un adyla[] vaftiz edin. 20Size buyurduuum her eye uymay onlara ?uretin. te ben, dGnyann sonuna dek her an sizinle birlikteyim. 5p-P*P*@@  ? =Jc ? `"AMat Dipă= MAT Dipnotlar:  ]+  2:12 Douuda O'nun yldzn g?rdGk: ya da O'nun yldznn douuunu g?rdGk.   ]+P  2:9 Douuda: ya da Douuunu.   ]+  5:22 aaulayc bir s?z: Grek'ede, raka , yani bo kafal.   ]+`  5:26 kuru: Grek'ede, kodrantis.   ]+  5:37 eytan: Grek'ede, k?tG olan .  ]+p  6:1 Yapmanz gereken douru ileri: Grek'ede, Douruluuunuzu.   ]+  6:13 &GnkG...Amin  s?zleri bir'ok eski metinde yoktur.  ]+  6:22 G?zGnGz saulamsa  diye 'evrilen Grek'e deyim, C?mertseniz  anlamnda kullanlrd.  ]+  6:23 G?zGnGz bozuksa  diye 'evrilen Grek'e deyim, A'g?zlGyseniz  anlamnda kullanlrd.  ]+  6:24 para: Grek'ede, mamon.   ]+  6:27 ?mrGnG bir anlk: ya da boyunu bir arn.   ]+  11:12 ya da G?klerin Egemenliui zorlu bi'imde geliiyor, zorlu kiiler ona sahip 'kyor.   ]+(  13:19 eytan: Grek'ede, k?tG olan.   ]+  13:33 ?l'ek: Grek'ede, saton.   ]+8  14:24 bir hayli uzakta: Grek'ede, bir'ok stadion uzakta.   ]+  14:25 Sabaha kar: Grek'ede, Gecenin d?rdGncG n?betinde.   ]+H  15:25 O'nun ?nGnde yere kapand: ya da O'na tapnd.   ]+  16:17 insan: Grek'ede, et ve kan.   ]+X  16:18 Petrus: Grek'ede, petros , yani kaya par'as, ta.  ]+  16:18 kaya: Grek'ede, petra , yani bGyGk ta kGtlesi, kaya.  ]+h  17:2021 Bir'ok eski metinde u s?zler de yer alr: Ama bu tGr cinler ancak dua ve oru'la kovulabilir.   ]+  17:24 iki dirhemlik tapnak vergisi: Grek'ede, didrahma.   ]+x  17:27 d?rt dirhemlik bir ak'e: Grek'ede, bir statir.   ]+  18:1011 Bir'ok eski metinde u s?zler de yer alr: nsanoulu, kaybolmu olan kurtarmak i'in geldi.   ]+  19:9 Boanm...olur  s?zleri bir'ok eski metinde yoktur.  ]+  21:25 Yahya'nn vaftiz etme yetkisi: Grek'ede, Yahya'nn vaftizi.   ]+  21:25 Tanr'dan: Grek'ede, g?kten.   ]+   23:5 muska: Tevrat'tan alnan baz ayetlerin i'ine konduuu, alna ya da sol kola taklan kG'Gk kutu  ]+ anlamndadr (Bkz. Tevrat, &k 13:9, Tesniye 6:8,9).  ]+0  23:5 pGskGl: Dindar Yahudiler, Kutsal Yasa'y hatrlamak i'in giysilerinin eteuine d?rt pGskGl dikerler  ]+ (bkz. Tevrat, Saylar 15:38,39; Tesniye 22:12).  ]+@  23:1314 Bir'ok eski metinde u s?zler de yer alr: Vay halinize, ey din bilginleri ve Ferisiler, ikiyGzlGler! Bir yandan g?steri i'in uzun uzun dua edersiniz, ?te yandan dul kadnlarn maln mGlkGnG  ]+P s?mGrGrsGnGz. Bundan ?tGrG cezanz daha da aur olacaktr.  (Bkz. Mar.12:40; Luk.20:47).  ]+  23:36 kuak: ya da soy.   ]+`  24:34 kuak: ya da soy.   ]+  27:4 birini: Grek'ede, kan.   ]+p  28:19 adyla: Grek'ede, ad i'ine.